تری گلیسیرید خون چیست؟

holesterol-660x371

چربی های خون را می توان به 2 نوع «تری گلیسرید» و «کلسترول» تقسیم بندی کرد. تری گلیسرید همان چربی ذخیره بدن است. هنگامی که تری گلیسریدها به پروتئین‌های حامل متصل می‌شوند، لیپوپروتئین‌ها به وجود می‌آیند و ممکن است اضافات چربی در عروق کرونر(عروق خون رساننده به عضله قلب) باقی بمانند. این چربی علاوه براینکه از طریق غذا جذب می شود به وسیله کبد نیز تولید می شود و به صورت ترکیب های چربی پروتئین با دانسیته خیلی پایین در خون وجود دارد. بالارفتن تری گلیسرید چند خطر عمده ایجاد می کند؛ از جمله اینکه می تواند در مجاری لوزالمعده رسوب کند و باعث ایجاد پانکراتیت یا التهاب لوزالمعده شود و خطر ابتلا به دیابت را تا حد زیادی بالا می برد. همچنین از آن به عنوان دومین عامل انسداد عروق بعد از کلسترول نام برده می شود.
تری گلیسرید یا تری آسيل گليسرول از ترکيب يك الكل سه عامله به نام گليسرول و سه اسيد چرب ايجاد می شود. نام اختصاری آن T.G است. .T.G شکل مهمی از ذخيره انرژی است و نسبت به قندها دارای ميزان انرژي نهفته بيشتري است. همچنين اين مولكول ازنظر شيميايی مولكولی بی اثر(inert) است و خصلت آب گريزی آن نيز از وجوه متمايزكننده آن نسبت به كربوهيدرات هاست. تری گلیسرید جزء اصلی لیپوپروتئین های با دانسیته خیلی كم (VLDL) و شيلوميكرون(CHY) است. تري گليسريد، نوعي چربي موجود در بدن است. وقتي شما بيش از حد مورد نياز خود، انرژي دريافت مي کنيد (يا غذا مي خوريد)، اين کالري اضافي به تري گليسريد تبديل مي شود و در سلول هاي چربي بدن شما ذخيره مي شود. تری گلیسرید ها اساسا از تغییر شکل قندها و الکل توسط کبد تولید می شوند. همچنین می توانند در روده از مولکول های چربی موجود در مواد غذایی نیز به وجود آیند. تری گلیسریدها غیر قابل حل در آب هستند و با لیپوپروتئین ها مرتبط هستند تا انتقال آنها بهتر انجام شود.
تري گليسريدها به عنوان يک منبع ذخيره انرژي براي بدن عمل مي کنند. در واقع بدن ما کالری یا انرژی هایی که مورد نیازش نیست را برای استفاده صحیح به تری گلیسیریدها تبدیل می کند. هنگامي که شما به مقدار زيادي انرژي نياز داشته باشيد، بدن اين چربي ها را تجزيه مي کند و به انرژي تبديل مي کند تا سلول ها بتوانند از آن استفاده کنند.
افزایش تری گلیسیریدها می تواند به علت چاقی، سبک زندگی بدون تحرک، دیابت کنترل نشده، کم کاری تیروئید، بیماریهای کلیوی، رژیم غذایی پرکالری، سیگار کشیدن، نوشیدن زیاد مشروبات الکلی و فاکتورهای ژنتیکی ایجاد شود. برخی داروهای خاص نظیر استروئیدها و قرص های جلوگیری از بارداری هم می توانند باعث افزایش تری گلیسیریدها شوند.
زیاد شدن مقدار این چربی ها عامل خطر جدی برای رخداد بیماری قلبی محسوب می‌شود. تری گلیسیریدها نوعی از چربی‌ها هستند که بدن می‌تواند آنها را از قند و کربوهیدارتهای(قند موجود در غذاها) دیگر و یا با دریافت کالری بیش از حد(استفاده از غذاهای پرچرب و پرخوری)، تولید کند. بنابراین در صورت پرخوری حتی اگر به شکل خوردن مقادیر بسیار زیاد کربوهیدارتها باشد مثل خوردن قند و یا نان بسیار زیاد، بدن آنها را به تری گلیسیرید تبدیل خواهد کرد.
مقدار تری گلیسیرید در صورت مصرف زیاد الکل، استرس، برخی بیماری‌ها، مصرف برخی داروها و هورمونها و در بعضی ساعات روز نیز افزایش می‌یابد.

تفاوت تری گلیسرید و کلسترول

این دو، دو نوع چربی متفاوت در خون هستند. تری گلیسرید ها، کالری استفاده نشده را برای بازگرداندن انرژی به شما ذخیره می کنند و کلسترول، برای ساختن سلولها و هورمونهای خاص ، در بدن فعالیت می کنند. این دو چربی در خون حل نمی شوند و به کمک پروتئین ها در کل بدن شناور هستند و منتقل می شوند.

میزان اهمیت تری گلیسرید

هنوز میزان تاثیر تری گلیسرید بالا در ضخیم شدن دیواره عروق قلبی که باعث بالا رفتن خطر سکته مغزی و قلبی و بیماریهای قلبی و عروقی می شود مشخص نیست .
تری گلیسرید بالا معمولا در اضافه وزنهای زیاد و شرایط متابولیسمی خاص بروز می کند و در این وضعیت خطر حمله مغزی و قلبی، به طور کلی بالا است. مجموعه ای از شرایط خاص، شامل چربی دور شکم، فشار خون بالا، تری گلیسرید بالا، قند خون بالا و میزان نامناسب کلسترول، سندروم متابولیسمی را ایجاد می کند.
بعضی اوقات تری گلیسرید بالا نشانه ای از دیابت نوع دوم، میزان پایین یکی از هورمون های تیروئید، بیماریهای کبدی و یا کلیوی و یا بیماریهای خاص و نادر ژنتیکی است، که در آن بدن شما نمی تواند چربی را به انرژی تبدیل کند. حتی تری گلیسرید بالا می تواند ناشی از مصرف داروهایی مانند بلوک کننده های بتا ، قرص های ضد بارداری، داروهای ادرارآور، استروئیدها و یا داروهای ضد سرطان سینه باشد.

مقدار طبیعی تری گلیسرید

مقدار طبيعي تري گليسريد خون کمتر از 150 ميلي گرم در دسي ليتر است. اگر مقدار تري گليسريد بيشتر از 200 شود، نشان مي دهد خيلي بالاست. تري گليسريد معمولاً در کنار ساير چربي هاي خون يعنيLDL کلسترول و HDL کلسترول اندازه گيري مي شود.
تشخیص افزایش چربی با انجام آزمایش خون و اندازه گیری مقدار سطح تری گلسیرید خون صورت می گیرد . انجام آزمایش نتایج بدست آمده در چهار گروه تقسیم بندی می شود :

کمتر از 150 میلی‌گرم دردسی لیتر = نرمال
199-150 ملی‌گرم در دسی لیتر = سطح مرزی – بالا
-499200 میلی‌گرم در دسی لیتر = بالا
500 میلی گرم در دسی‌لیتر = بسیار بالا
در صورت بالا بودن تری گلیسرید، حتما با پزشک خود مشورت نموده سبک زندگی خود را اصلاح نمایید؛ به یاد داشته باشید تغذیه سالم، ورزش برنامه ریزی شده و کنترل استرس پایه های سبک زندگی سالم به حساب می آیند.

منابع تری گلسرید

تری گلیسیرید، همان چربی است که در غذا وجود دارد. اگر کالری زیادی وارد بدن شود، بدن مقدار اضافی کالری را به تری گلیسیرید تبدیل کرده و در سلول های چربی ذخیره می کند. چاقی و اضافه وزن، عدم تحرک ، سیگار کشیدن، مصرف الکل و داشتن رژیم غذایی پرکربوهیدرات از عوامل افزایش دهنده تری گلیسیرید خون می باشد. مقدار مناسب تری گلیسیرید کمتر از ۱۵۰ میلی گرم در دسی لیتر می باشد.

رژیم غذایی و داروی گیاهی برای تری گلیسیرید بالا

رژيم غذايي مناسب براي سلامتي
رژيم غذايي مناسب براي سلامتي

رژيم غذايي و ورزش، بهترين راه براي کاهش تري گليسريد خون هستند. براي کاهش تري گليسريد اگر وزنتان بالاست بايد آنرا به وزن ايده آل برسانيد و ورزش را در برنامه کاهش وزن فراموش نکنيد. پايه برنامه اي غذايي تان بايد بر اساس کاهش مواد قندي و نشاسته اي باشد. برنامه غذایی مناسب می تواند تری گلیسرید خون را تا 40 درصد و کلسترول بد را 15 تا 20 درصد کاهش دهد. کبد شما از مواد قندي تري گليسريد مي سازد. در هر برنامه غذايي بايد مراقب چربي نيز باشيد. الکل يکي ديگر از موادي است که به تري گليسريد تبديل مي شود و نبايد آنرا مصرف کنيد. انجمن آمريکايي شيمي باليني رسما اعلام نموده است که رژيم هاي غذايي پر کربوهيدرات بخصوص از نظر قندها ميزان تري گليسريد را بالا مي برند.بنابر اين افراديکه مي خواهند تري گليسريد خونشان را کاهش دهند لازم است به توصيه هاي زير عمل کنند:
1- افزایش مصرف فیبرها: خوردن مواد غذایی حاوی فیبر در هضم بهتر مؤثر است و جذب چربی ها و قندها را کاهش می دهد. در این صورت همچنین سطح تری گلیسرید و کلسترول نیز کاهش می یابد. از جمله خوراکی های سرشار از فیبر می توان به اسفناج؛ کلم دکمه ای، پرتقال، نارنگی، سیب، چغندر، گلابی، جو دوسر، غلات سبوس دار و حبوبات اشاره کرد.
2- مقدار و نوع چربي مصرفي خود را در نظر داشته باشيد. چربي هاي اشباع و جامد را مصرف نکنيد، مثل روغن نباتي جامد، کره، مارگارين، چربي گوشت، پوست مرغ، لبنيات پرچرب، خامه و سس مايونز.
روغن هاي گياهي مايع را مي توانيد مصرف کنيد. مصرف اسيدهاي چرب اُمگا -3 (در ماهي و روغن تخم کتان) براي شما مفيد است.
3- غذاهایی مانند گوشت قرمز حاوی بیشترین میزان چربی های اشباع شده و تری گلیسیرید هستند. نکته قابل توجه این است که کره و پنیر نیز حاوی همین میزان چربی تری گلیسیرید هستند.
4- از شیرینی ها و قند های ساده کمتر استفاده کنید.قندهای ساده بویژه فروکتوز به سرعت تبدیل به تری گلیسرید می شوند.مصرف نوشیدنی های حاوی قند مانند: نوشابه ها و آبمیوه های صنعتی را محدود کنید.از دانه های سبوسدار، میوه و سبزیجات بیشتر استفاده نمایید.کربوهیدرات هایی انتخاب کنید که حداقل در هر واحد 3 گرم فیبر داشته باشند، مانند:گندم سبوس دار، آرد کامل، جو و چاودار، حبوباتی مانند: عدس نیز از منابع خوب پروتئین و فیبر هستند سعی کنید حداقل دوبار در هفته از حبوبات استفاده کنید.
5- غذاهای دارای چربی امگا 3 (مانند انواع ماهی و گردو) را زیاد مصرف کنید. پزشک ممکن است برای شما مکمل روغن ماهی و یا DHA را تجویز کند.
6- (DHA ، یک نوع اسید چرب امگا 3 می باشد. DHA اسید چرب مهم در اسپرم، فسفولیپید مغز و شبکیه چشم می باشد. مصرف DHA با کاهش مقدار تری گلیسیرید خون، خطر بیماری قلبی را کم می کند. مقدار کم DHA، موجب بروز بیماری آلزایمر و سرطان می شود.) اسيدهاي چرب امگا 3 و ويتامين C همراه با يك رژيم غذايي كم كربوهيدرات سطوح تري گلسيريد خون را كاهش مي‌دهد. اين اسيدهاي چرب در كنترل كلسترول نيز نقش دارند.
به یاد داشته باشید که ماهی سرشار از امگا 3 است اما ماهی سرخ شده نه تنها خاصیت مفیدی ندارد بلکه بر عکس احتمال بروز امراض قلبی را تشدید می کند. در واقع سرخ کردن ماهی تمام خواص مفید آن را از بین می برد و آن را به یک خوراکی مضر تبدیل می کند.
7- از لبنیات کم چرب استفاده کنید.
8- رژيم غذايي داراي بادام زميني احتمالا می تواند تاثیرات زیر را بر چربی خون شما داشته باشد:
كاهش كل كلسترول وLDL كلسترول ( كلسترول بد)
حفظ و نگهداريHDL كلسترول ( كلسترول خوب)
كاهش تري گليسيريد
9- به هيچ عنوان الکل ننوشيد، زيرا الکل خيلي سريع مقدار تري گليسريد خون را افزايش مي دهد.
10- نوشیدنی های شیرین را مصرف نکنید، مثل انواع نوشابه، نوشیدنی های انرژی زا و آب میوه های صنعتی. نوشيدنيهايي مثل آبميوه تازه، چاي گياهي، قهوه تيره رنگ، آب فراوان می تواند جایگزین مفید و مؤثری باشد.
11- سبزي هاي سبز تيره برگي مانند کاهو، اسفناج و کلم و غيره، ميوه

گیاهان دارویی

برای درمان تریگلیسرید بالای خون می توان از گیاهان دارویی استفاده کرد. برخی از گیاهان دارویی مؤثر در درمان تری گلیسرید عبارتند از:
1- ارده با شیره انگور روزی یه پیاله می تواند بسیار مؤثر باشد.
2- کنگر فرنگی یا آرتیشو (Artichok)، یکی‌از گیاهان دارویی بسیار با ارزش است که کارخانه‌های داروسازی جهان با استفاده از عصاره‌ی برگ‌های آن، انواع فرآورده‌های دارویی را عرضه می‌کنند.
دامنه‌ی خواص‌درمانی این گیاه بسیار وسیع است، صفراآور است، کبد را در‌برابر سموم حفاظت می‌کند، از جمع‌شدن چربی در کبد جلوگیری می‌کند، دفع ادرار را افزایش می‌دهد، اختلالات گوارشی را بر‌طرف می‌سازد، در بیماری‌های پوستی کاربرد دارد و علاوه‌بر ده‌ها خاصیت مهم دیگر کلسترول و تری‌گلیسریدخون را نیز کاهش ‌می‌دهد‌.
3- عرق شوید در درمان تری گلیسرید خون مؤثر است علاوه بر این مصرف این داروی گیاهی برای پیشگیری و درمان آرتروز، رفع سوء هاضمه، نفخ ، استفراغ و سکسکه و تقویت معده و اعصاب نیز مورد استفاده قرار می گیرد.
4- مخلوطی از عرق کاسنی و شاتره باعث کاهش میزان تری گلیسرید خون می شود.
5- عرق برگ زیتون به عنوان یک داروی گیاهی جهت درمان این بیماری مورد استفاده قرار می گیرد.
6- تخم گشنیز درمان سنتی معروفی برای تری گلیسیرید بالا ی خون به شمار می رود. بر طبق تحقیقی که در سال 2008 در مجله زیست شناسی محیط زیست انتشار یافت، کاهش معنی داری در میزان تری گلیسیرید و کلسترول در حیواناتی که از تخم گشنیز تغذیه کرده بودند، وجود داشت. این امر به علت عملکرد و تاثیر پایین آورندگی چربی تخم گشنیز بر روی سوخت و ساز چربیها می باشد.
7- سیر یکی از بهترین درمانها برای کاهش میزان تری گلیسیریدها می باشد. مقاله ای که در سال 2006 در مجله تغذیه منتشر شده است بیان کرده که گنجاندن سیر در رژیم غذایی به پایین آمدن میزان تری گلیسیریدها، قند خون و میزان کلسترول کمک می کند. سیر خام دارای تاثیر بیشتری نسبت به سیر پخته در کنترل کردن این سه پارامتر می باشد، زیرا سیر خام فعالیت پایین آوردندگی چربی دارد.
به یاد داشته باشید که طب سنتی و استفاده از گیاهان دارویی هم باید زیر نظر پزشک باشد.

راه ها و داروهای کاهش و پایین آوردن تری گلیسیرید خون

Overweight

تري گليسريدها به عنوان يک منبع ذخيره انرژي براي بدن عمل مي کنند. هنگامي که شما به مقدار زيادي انرژي نياز داشته باشيد، بدن اين چربي ها را تجزيه مي کند و به انرژي تبديل مي کند تا سلول ها بتوانند از آن استفاده کنند. سطح بالای تری گلیسرید خطر ابتلا به بیماری قلبی یا حمله قلبی یا سکته مغزی را افزایش می دهد. یک آزمایش ساده خون سطح تری گلیسرید و کلسترول را مشخص میکند. کاهش تعداد تری گلیسرید به یک سطح سالم شامل خوردن مواد غذایی مناسب و حفظ وزن سالم است. از آنجا که سطح تری گلیسرید می تواند به عوارض وخیم منجر شود، پیشگیری و درما آن یک امر حیاتی محسوب می شود.
بر اساس مطالعه منتشر شده در مجله آمریكایی تغذیه بالینی در صورتی كه فردی دچار تری گلیسیرید بالا باشد، خطر ابتلا به بیماری قلبی و سكته مغزی در وی 2 تا 3 برابر افزایش پیدا می‌كند حتی اگر كلسترول وی پایین باشد.
گام اول در جهت درمان تری گلیسرید بالای خون کاهش وزن، ورزش، استفاده از رژیم غذایی مناسب و پرهیز از مصرف سیگار و الکل است.
حداقل فعالیتی که به بیماران توصیه می‌شود پیاده روی تند یا دو آرام است. البته هر چه فعالیت‌های ورزشی بیشتر و سنگین‌تر باشد، اثر بیشتری بر کاهش تری‌گلیسیرید دارد. البته در ابتدا فرد باید به پزشک مراجعه کند تا درصد تری‌گلیسیرید خون او مشخص و از این طریق، ورزش مورد نظر برای او تجویز شود.
همچنین کاهش وزن تأثیر زیادی روی کاهش میزان تری گلیسیرید دارد چون زمانی که چربی کمی به ویژه در ناحیه‌ی شکم داشته باشید بدن کمتر به ذخیره آن‌ها مشغول می‌شود. علاوه بر این زمانی که رژیم می‌گیرید با ایجاد تغییرات غذایی و کاهش مصرف قند و چربی‌های مضر میزان تری گلیسیریدتان پایین می‌آید. معمولاً افرادی که اضافه‌وزن دارند و یا دچار سندروم متابولیک هستند تری گلیسیرید بالایی دارند. یعنی اینکه اضافه‌وزن تأثیر مستقیمی روی میزان تری گلیسیریدتان خواهد داشت. توصیه می‌کنیم با کمک یک متخصص تغذیه وزنتان را کاهش دهید.

علاوه بر این توصیه می شود:

  1. کمتر غذا بخورید و بیشتر فعالیت کنید. اگر می خواهید تری گلیسرید خود را کاهش دهید، باید مقدار انرژی که می سوزانید بیشتر از مقداری باشد که دریافت می کنید.
  2. شیرینی، شکلات، قند و شکر را از برنامه غذایی خود حذف کنید. شاید فکر کنید که عسل و سایر شیرین کننده های طبیعی مثل شهد توت یا شیره خرما بهتر از قند ها و شیرین کننده های تصفیه شده هستند. با وجود این، آن ها شبیه شکر می توانند موجب افزایش مقادیر تری گلیسیرید خون شوند. هنگامی که مقادیر تری گلیسیرید خون بالا است بهتر است دریافت هرنوع قند حتی اگر طبیعی باشد نیز کاهش یابد و محدود شود.
  3. کربوهیدرات های پیچیده بهتر از کربوهیدرات های ساده مثل قند و شکر هستند. منابع غذایی کربوهیدرات های پیچیده شامل: نان و غلات سبوس دار، سبزی ها، میوه ها و حبوبات است. کربوهیدرات های پیچیده از نظر مواد مغذی، غنی هستند و دارای انواع ویتامین، املاح و آنتی اکسیدان ها هستند.
  4. غذاهای دارای نشاسته مانند خوردن مقادیر زیاد پاستا، سیب زمینی یا غلات موجب افزایش مقادیر تری گلیسیرید خون می شود به دلیل این که بدن مازاد کربوهیدرات دریافتی را به چربی تبدیل می کند. توصیه می شود این گروه غذایی را در حد مناسب دریافت کنید. یک برش نان، 3/1 لیوان برنج یا پاستا معادل یک واحد کربوهیدرات است.
  5. غذاهاي غني از فيبر مثلا انواع لوبيا، عدس و سيزيجات را بيشتر مصرف کنيد. بايد به خاطر داشت كه اگر شما اضافه وزن داريد و مقدار تري گليسريدخونتان بالاست كاهش وزن ميتواند به پايين آوردن آن كمك كند.
  6. به جای چربی‌های مضر از چربی‌های مفید مثل روغن ماهی و روغن زیتون استفاده کنید.
  7. بیشتر از غذاهای پروتئین سالم مصرف کنید.
  8. مصرف گوشت ماهی با توجه به وجود چربی های مفید در آن توصیه می شود. البته باید توجه داشت که ماهی نیز بهتر است سرخ نشود.
  9. سبزیجات و میوه هایی که حاوی چربی ناچیزی هستند می توانند به صورت آزادانه مورد مصرف قرار گیرند. مصرف سبزی بخارپز و آب پز شده محدودیتی ندارد. اگر چه گل کلم، کلم بروکلی، کرفس، سیب زمینی با پوست مفید است، سبزی های پررنگ و زرد رنگ نیز باید در رژیم غذایی روزانه گنجانده شود.

دارو

استفاده از داروهای کاهنده تری گلیسرید یکی از روشهای درمانی است که توصیه می شود این داروها فقط در صورتی استفاده شوند كه تمام روشهای طبیعی كاهش تری گلیسیرید بی نتیجه بمانند.
گروه دارویی فیبریتس شامل داروهایی مانند فنوفیبریت، جمفیبروزیل نیز در کاهش تری گلیسرید تاثیر زیادی دارند.
قبل از استفاده از این دارو نکات زیر در نظر گرفته شود. این دارو برا ی بیماری فعلی شما تجویز گردیده است، لذا از مصرف آ ن در موارد مشابه یا توصیه آن به دیگران خودداری کنید. در تصمیم گیری برا ی مصرف یک دارو باید خطرا ت آن در مقابل فواید حاصل از مصرف دارو سنجیده شود.
نیاسین، تری گلیسرید را از طریق کاهش توانایی کبد در تولید LDL و VLDL کاهش می دهد. اگرچه تجویزهای متعددی وجود دارند ولیکن نیاسین به دلیل کمترین میزان عوارض جانبی ترجیح داده می شود. در استفاده از مکمل های غذایی حاوی نیاسین که بدون نسخه فروخته می شوند باید دقت نمایید که خیلی از موارد که استانداردهای لازم را ندارند، در کاهش تری گلیسرید خون موثر نیستند و ممکن است به کبد نیز آسیب برسانند. این دارو درواقع ک نوع ویتامین B است . این دارو را تنها با تجویز پزشک مصرف کنید. این دارو سبب کاهش کلسترول کل ، کلسترول LDL (بد) و تری گلیسرید می شود . این دارو هم چنین سطح کلسترول HDL (خوب ) را افزایش می دهد .
این دارو می تواند سبب بروز خارش و گرگرفتگی شود . همچنین ممکن است سبب ایجاد مشکلات گوارشی و سایر عوارض جانبی شود که پزشک برای شما شرح می دهد .
خانواده بعدی داروها، ترکیب های ویتامینه مثل امگا ۳ هستند. امگا ۳ تری گلیسرید خون را کاهش می دهد و میزان HDL یا چربی خوب را بالا می برد. انسولین هم که در درمان دیابت به کار می رود، می تواند تری گلیسرید خون را پایین بیاورد.

درمان تری گلیسیرید بالا

reason-being-overweight

تری گلیسیریدها نوعی از چربی ها یا لیپیدها هستند که در خون وجود دارند. بدن ما کالری یا انرژی هایی که مورد نیازش نیست را برای استفاده صحیح به تری گلیسیریدها تبدیل می کند. این چربیها در سلولهای چربی ذخیره می شوند و در مواقع لازم در خون به گردش در می آیند تا انرژی مورد نیاز عضلات را برای فعالیت و انجام کار فراهم سازند. تری گلیسیریدها انواع مختلفی دارند شامل کلسترول، که بدن ما برای ساخت هورمون و ساختار سلولی به آن نیاز دارد.
میزان بهینه تری گلیسیرید برای عملکرد مناسب سلولها ضروری می باشد، ولی زیادی آن برای سلامتی مضر است. بنابراین اولین گام برای درمان تری گلیسرید گاهش وزن و استفاده از رژیم غذایی مناسب است. روشهای درمانی جهت کاهش میزان تری گلیسرید عبارتند از:

اصلاح سبک زندگی و رژیم غذایی

  1. اگر اضافه وزن دارید، کاهش وزن اضافی می تواند تری گلیسرید را پایین آورد. سعی‌ کنید با تمرکز بر فواید کاهش وزن همچون افزایش انرژی روحی و بهبود سلامت، در خود ایجاد انگیزه کنید. یکی از علت های مهم افزایش تری گلیسرید افزایش وزن است.کاهش وزن تدریجی می تواند کمک زیادی به بهبود چربی های خون از جمله تری گلیسرید نماید.
  2. کالری دریافتی را کاهش دهید. به یاد داشته باشید کالری اضافی می تواند به تری گلیسرید تبدیل شده و به شکل چربی‌ در بدن ذخیره شود. کاهش کالری ، تری گلیسرید را کاهش می دهد.
  3. از نوشیدن نوشابه‌های الکلی خود داری کنید. الکل سرشار از کالری و شکر است و تاثیر زیادی بر میزان تری گلیسرید دارد. حتی مقدار کم آن می تواند تری گلیسرید را افزایش دهد.
  4. شکر و غذاهای فرآوری شده نخورید. کربوهیدراتهای ساده مانند شکر و غذاهایی که با آرد سفید درست می شوند، تری گلیسرید را بالا می برند .
  5. چربی های اشباع را نخورید، مثل غذاهای سرخ کردنی، شیرینی ها ، چربی گوشت، کره، مارگارین و روغن نباتی جامد.
  6. از غذاهای تولید شده از آرد سفید مانند برنج و نان در بسیاری از وعده های غذایی پرهیز کنید. همانند شکر، مواد غذایی که از آرد سفید تهیه شده اند و غذاهای نشاسته دار مانند برنج سفید و سیب زمینی، می توانند باعث افزایش میزان تری گلیسیرید شوند.
  7. ویتامین ها و مواد مغذی خاصی می توانند به کاهش تری گلیسرید کمک کنند.ویتامین C و اسیدهای چرب امگا-3 از این دسته هستند.برای تأمین ویتامین C از سبزیجات و میوه ها بیشتر استفاده کنید.نیاسین نیز می تواند سنتز کبدی تری گلیسرید را کاهش دهد.سعی کنید غذاهای حاوی امگا -3 مانند سالمون، سویا و گردو را در رژیم غذایی خود قرار دهید.روغن ماهی می تواند به کاهش فشارخون و کاهش تشکیل لخته های خونی در عروق نیز کمک کند.البته توجه به این نکته نیز لازم است که روغن ماهی ممکن است با داروهای دیگری که شما استفاده می کنید تداخل داشته باشد و حتماً باید با پزشک یا مشاور تغذیه مشورت کنید.
  8. ورزش کنید. سعی کنید حداقل 30 دقیقه در روز ورزش نمایید.پیاده روی، دویدن آهسته، شنا و ورزش های هوازی برای شما مناسب هستند.در کل بهترین توصیه برای شما کاهش وزن است.تعداد وعده های غذایی خود را زیاد کنید و حجم هر وعده را کاهش دهید.با مشاور تغذیه خود مشورت نمایید، در صورت نیاز استفاده از مکمل امگا -3 نیز می تواند به کاهش تری گلیسرید کمک کند.
  9. از مصرف سیگار خودداری کنید. اگر که میزان تری گلیسرید خون شما از حد معمول بالاتر است، بیماری های قلبی یک نگرانی عمده برای شما محسوب می شود. با کشیدن سیگار، خطر ابتلا به بیماری های قلبی و عروقی نیز به طور چشمگیری افزایش پیدا می کند.

طب سنتی

بکارگیری طب سنتی و استفاده از گیاهان دارویی به توصیه پزشک معالج می تواند در کنار اقدامات اولیه در زمینه اصلاح شیوه زندگی بسیار مؤثر باشد. در زیر برخی ازگیاهان دارویی مؤثر در کاهش تریگلیسرید خون ذکر شده است:

  1. ترکیب سیاهدانه و عسل با اضافه کردن نیم واحد سرکه طبیعی می تواند در درمان تریگلیسرید بالا بسیار مؤثر باشد.
  2. دمنوش دارچین از دیگر داروهای طبیعی مؤثر در کاهش میزان تری گلیسرید است. ترکیبات آنتی اکسیدانی دارچین به کنترل مشکلات مربوط با سطح بالای قند خون کمک می کند.
    برای تهیه این دمنوش عالی 1 فنجان آب را به جوش آورید و دو تکه چوب دارچین به آن اضافه کنید. بگذارید روی حرارت ملایم به مدت 5 دقیقه بماند. پس از صاف کردن در حال ناشتا بنوشید. توجه کنید که مصرف باید در حد متعادل باشد.
  3. یکی دیگر از گیاهان دارویی جهت درمان کاهش تریگلیسرید دمنوش جعفری است.این دمنوش به خاطر مقدار بالای نیاسین علاوه بر کاهش قند خون یک خوراکی مدر محسوب می شود که به دفع مایعات جمع شده در بدن کمک می کند. یک لیتر را پس از اینکه جوش آمد از روی حرارت بردارید و یک دسته جعفری تازه به آن اضافه نمایید. بگذارید 10 دقیقه بماند و سپس صاف کرده و بنوشید.

دارو

اگر تغییر در شیوه زندگی، نتواند تری گلیسرد تان را پایین بیاورد، پزشک معالج شما ممکن است دارو برایتان تجویز کند. معمولاً تمرکز درمان ، بر پایین آوردن کلسترول بد خون است .
افرادی که چربی خون ارثی دارند، باید مادام العمر دارو بخورند. البته این طور نیست که همیشه از یک نوع دارو استفاده کنند بلکه هر 3 تا 6 ماه باید آزمایش خون دهند تا در صورت لزوم پزشک به تدریج داروهای مصرفی شان را کم کند و به حداقل دوز برساند. لازم به ذکر است که این افراد حتی اگر غذا نخورند و دائم ورزش کنند باز هم کلسترول خونشان بالا می رود چراکه نقص آنزیمی دارند. اگر خانواده این بیماران را بررسی کنیم، احتمالا به افرادی برمی خوریم که در سنین پایین دچار سکته قلبی و حوادث عروق مغزی شده اند. پس این افراد باید مرتب تحت نظر باشند.
برخی از گروه های دارویی کاهنده تری‌گلیسرید عبارتند از:

  1. نیاسین : نیاسین یا اسید نیکوتینک کلسترول بد را کاهش می دهد، پزشک ممکن است یک مکمل هم همراه نیاسین بدهد، نیاسپان. این دارو را حتما با مجوز پزشک تهیه کنید،زیرا تداخل آن با سایر داروها و مصرف بیش از حد آن عوارض جانبی خطرناکی دارد.
  2. فیبریتس : داروهایی مانند فنوفیبریت، جمفیبروزیل نیز در کاهش تری گلیسرید تاثیر زیادی دارند.
  3. مکمل های امگا ٣ : اسیدهای چرب امگا ٣ می توانند در پایین آوردن تری گلیسرید، موثر باشند. شما می توانید آنها را از داروخانه و یا با تجویز پزشک تهیه کنید . اگر خودتان دارو را تهیه می کنید و داروی کاهش دهنده تری گلیسرید دیگری مانند استاتینها مصرف می کنید، حتماً با پزشک معالج خود مشورت کنید. مصرف امگا ٣ می تواند سایر داروها را تحت تاثیر قرار دهد.

عوارض بالا بودن تری گلیسیرید خون

5556881_s_Overweight-man-holding-a-cheeseburger

افزایش وزن و افزایش دور کمر نیز می تواند با افزایش مقادیر تری گلیسیرید همراه باشد. حال چرا در سالهای اخیر افزایش تری گلیسرید خون اهمیت بیشتری یافته است. در ادامه برخی از عارضه های ناشی از تری گلیسیرید بالا را مرور خواهیم کرد.

عوارض

عوارض و پیامدهای ناشی از افزایش تری گلیسرید عبارتند از:
اگر تري گليسيريد بالا باشد معمولاً ديده مي‌شود كه كلسترول خون هم پايين است و يا كلسترول بد شخص هم بالاست.
بالا بودن تري گليسيريد خودش به تنهايي ريسك فاكتور مهمي است.
به تازگي نشان داده شده كه چاقي خودش هم به تنهايي يك ريسك فاكتور مجزا است. يعني اگر همراه با بالا بودن تري گليسيريد هم نباشد مي‌تواند ريسك فاكتور باشد.

  • انرژی که از طریق غذا وارد بدن شده فورا توسط بافت‌ها مورد مصرف قرار نمی‌گیرد ، به تری گلیسرید تبدیل شده و به سلول‌های چربی منتقل می‌گردد تا ذخیره شود.
    هورمون‌ها رها شدن تری گلیسریدها را از بافت چربی تنظیم می‌کنند لذا بین وعده‌های غذایی انرژی مورد نیاز بدن تامین می‌شود. مطالعات مختلف نشان داده‌اند تری گلیسرید بالا به شدت خطر بیماری قلبی را افزایش می‌دهد حتی زمانی که هیچ ریسک فاکتور دیگری وجود نداشته باشد.
    هنگامی که تری گلیسریدها به پروتئین‌های حامل متصل می‌شوند، لیپوپروتئین‌ها به وجود می‌آیند و ممکن است اضافات چربی در عروق کرونر باقی بماند. در اشخاصي كه غلظت تريگليسيريد آنها بالاست و در عين حال ناهنجاريهاي كلسترول هم دارند (پايين بودن بيش از حد كلسترول خوب 2HDL- و يا بالا بودن بيش از حد كلسترول بد LDLچنين اشخاصي با خطر سكته قلبي زودرس و تصلب شرائين زودرس رو به رو هستند.
    تحقيقات جديد نشان داده‌اند كه بالا بودن بيش از حد تري گليسيريد مي‌تواند علامت خطري باشد مبني بر اينكه فرد به زودي دچار تصلب شرائين و گرفتگي رگهايي كه خون را به قلب مي‌رسانند) خواهند شد. هنگامی که تری گلیسریدها به پروتئین‌های حامل متصل می‌شوند، لیپوپروتئین‌ها به وجود می‌آیند و ممکن است اضافات چربی در عروق کرونر(عروق خون رساننده به عضله قلب) باقی بمانند. مطالعات مختلف نشان داده‌اند افزایش تری گلیسرید خطر بیماری قلبی را به شدت افزایش میدهد حتی زمانی که هیچ ریسک فاکتور(عامل خطر)دیگری وجودنداشته باشد. كلسترول و تري گليسيريد هر دو منجر به مسدود شدن عروق خوني مي‌شوند.
    وقتی تری گلیسرید به ۲۰۰ می‌رسد بیماری قلبی در میان زنان شایع‌تر از مردان است. بنابراین بالا بودن تری گلیسیرید در زنان به خصوص زنان میانسال بیشتر از مردان پیش بینی‌کننده احتمال بروز بیماری قلبی است.
    سكته زودرس يعني قبل از 55 سالگي براي آقايان و قبل از 65 سالگي براي خانم‌ها در اثر افزایش میزان تریگلیسرید ایجاد می شود.
    براي كساني كه سيگاري نيستند اين اعداد عبارت است از 60 سالگي براي آقايان و 70 سالگي براي خانم‌ها.
    اگر تري گليسيريد بالا باشد معمولاً ديده مي‌شود كه كلسترول خون هم پايين است و يا كلسترول بد شخص هم بالاست.
    بالا بودن تري گليسيريد خودش به تنهايي ريسك فاكتور مهمي است.
    به تازگي نشان داده شده كه چاقي خودش هم به تنهايي يك ريسك فاكتور مجزا است. يعني اگر همراه با بالا بودن تري گليسيريد هم نباشد مي‌تواند ريسك فاكتور باشد.
  • بیماران دیابتی نیز مستعد تری گلیسرید بالا هستند بنابراین باید به دقت آن را تحت کنترل داشته باشند. مقادیر بالای تری گلیسیرید یکی از علایم ابتلا به مقاومت به انسولین است. بدین معنا که بدن شما نمی تواند از انسولین استفاده کند ( هورمونی که قند خون را کنترل می کند). هنگامی که انسولین نتواند عملکرد خود را انجام دهد، گلوگز وارد سلول ها نمی شود. به همین دلیل مقادیر قند خون افزایش می یابد و در نهایت موجب بروز دیابت نوع 2 می شود.
    ابتلا به دیابت، خطر بروز بیماری ها و حمله های قلبی را افزایش می دهد که با مقادیر تری گلیسیرید بالا ارتباط دارد. دیابت های درمان نشده یکی از معضل های اصلی سلامتی است. برای کنترل این عارضه، شما باید هر چه که می خورید را پایش کنید، قند خون تان را کنترل کنید، ورزش کنید، اضافه وزنتان را کم کنید و دارو بخورید. ولی، متأسفانه ما اغلب مورد آخر یعنی دارو درمانی را بیشتر می پسندیم.
    جالب این جاست که بسیاری از افراد نمی دانند که مبتلا به دیابت، به ویژه پردیابت هستند، و شاید زمانی پی به این عارضه ببرند که زمانی از ابتلا به آن سپری شده باشد. بنابراین، کنترل مقادیر تری گلیسیرید یکی از راهبردهای مهم در درمان دیابت است.
  • احتمال نوع ايسكميك(عدم خون رسانی به مغز بر اثر لخته شدن خون) يا tia در افرادي با تري گلسيريد بيش از 200 ميلي گرم در دسي ليتر خون تقريبا 30 درصد بيشتر است.
    سكته مغزي ايسكميك زماني روي مي‌دهد كه يك لخته خون يا رگ باريك شده مانع رسيدن خون به مغز ‌شود.اين سكته مسوول حدودا 80 درصد همه موارد سكته مغزي است. 20 درصد باقيمانده موارد سكته مغزي به پارگي عروق خوني در مغز مربوط مي‌شود.
    تري گلسيريد بالا و سطوح كم HDL (كلسترول خوب خون) كه معمولا با هم همراهند ريسك فاكتور مهمي براي نوع عمده سكته مغزي، ايسكميك، در ميان مبتلايان به بيماري قلبي محسوب مي‌شود.نكته مهم درباره سنجش تري گلسيردي در خون اين است كه حتما 8 تا 12 ساعت قبل از آن چيزي خورده نشود.
  • علاوه بر بیماری قلبی، سطوح بالای تری گلیسرید بر خطر بیماری کلیوی و پانکراتیت نیز می‌افزاید.
    اگر مقادیر تری گلیسیریدتان “خیلی بالاست”- بالای 500 میلی گرم در لیتر- به التهاب پانکراس مبتلا خواهید شد و احتمال ابتلا به بیماری های کبدی در شما چندین برابر می شود. التهاب پانکراس ( پانکراتیت) می تواند موجب آسیب زودگذر بافتی شود و با علایمی از قبیل درد شدید شکمی همراه است.
    در صورت داشتن مقادیر خیلی زیاد تری گلیسیرید احتمال ابتلا به بیماری کبدی نیز در شما افزایش می یابد، این قبیل بیماری ها اغلب بدون علایم هستند و در نهایت می توانند به سیروز کبدی منجر شوند، که موجب افت عملکرد مطلوب کبد خواهد شد.
    تری گلیسیرید بالا معمولا در اضافه وزنهای زیاد و شرایط متابولیسمی خاص بروز می کند بنابراین در نهایت، تری گلیسرید بیش از حد، خصوصاً اگر همراه با چاقی شکمی باشد، یکی از عوامل ابتلا به اختلالات متابولیک شدید یعنی دیابت است.
  • اما بالا رفتن مقدار تری گلیسرید می تواند باعث افزایش بیماریهای قلبی و نیز نشان دهنده سندروم متابولیک metabolic syndrome باشد.
    سندروم متابولیک ترکیبی از فشار خون بالا – قند بالا – چربی بیش از اندازه در ناحیه کمر – کم بودن کلسترول خوب بدن = HDL – و بالا بودن مقدار تری گلیسیرید است .
    سندرم متابولیک باعث افزایش سکته قلبی ، دیابت و سکته مغزی می شود.

میزان طبیعی و نرمال کلسترول خون

کلسترول بالا تنها می تواند توسط آزمایش خون تشخیص داده شود . دستور العمل پزشکان این است که افراد بالای ۲۰ سال باید میزان کلسترول خونشان را هر پنج سال یک بار چک کنند.برای آزمایش خون کلسترول فرد باید ناشتا باشد . به این صورت که از ۹ تا ۱۲ ساعت قبل هیچگونه غذا ، نوشیدنی و قرصی مصرف نمی شود ، بنا بر این میزان دقیق LDL خون اندازه گیری می شود . غربال گری نیز اطلاعاتی در مورد میزا ن کلسترول ، HDL و میزان تری گلیسیرید ، می دهد.

منشاء کلسترول بدن

اکثر کلسترول بدنتان توسط کبد شما و از چربی های اشباع رژیم غذایی تان ساخته می شوند و نیز همچنین مقداری کلسترول از طریق غذاهایی مثل: تخم مرغ، گوشت و محصولات لبنی دریافت می گردند.

میزان مناسب کلسترول

HDLکلسترول خوب با حمل LDL کلسترول بد مانع چسبیدن LDL به جدار رگ میشود در حالیکه LDL به تنهایی به جدار رگ چسبیده و ایجاد پلاک ( آترواسکلروز ) می نماید.
کلسترول بالای خون یکی از مهمترین عوامل خطر در ایجاد بیماریهای قلبی است . در واقع به هر میزان که کلسترول خون بالاتر می باشد احتمال ابتلا به بیماریهای قلبی – عروقی بیشتر است . بیماریهای قلبی بعنوان اولین عامل مرگ و میر شناخته شده اند . سالیانه ،‌حدود یک میلیون نفر در ایالات متحده دچار حمله قلبی می شوند و حدود نیم میلیون نفر در اثر بیماریهای قلبی می میرند .
زمانیکه کلسترول خون از حد طبیعی بالاتر رود ، در دیواره عروق رسوب می کند . در درازمدت رسوبات ایجاد شده باعث سختی دیواره شریانها و باریک شدن جریان خون عروق قلبی و کاهش خونرسانی به آن می شوند و در نتیجه قلب دچار کاهش و ایست حرکت می گردد . با کاهش جریان خون به عضلات قلب شخص دچار درد سینه می شود . حال اگر جریان خون بطور کامل متوقف شود حمله قلبی عارضه می گردد .
جهت پیشگیری از بروز عارضه های ناشی از افزایش میزان کلسترول و چربی خون لازم است که میزان چربی خون اندازه گرفته شود. هر فرد ۲۰ ساله یا مسن تر باید کلسترول خون خود را حداقل هر پنج سال یکبار اندازه گیری نماید .
اگر کلسترول خونتان معادل با 240 و یا بیشتر باشد پزشکتان توصیه خواهد کرد که آزمایش هایی با جزئیات بیشتر را برای تشخیص سطوح انواع مختلف چربی های خونتان انچام دهید. آزمایش ها معمولا شامل اندازه گیری لیپو پروتئین های با چگالی پایین (LDL) و لیپوپروتئین های با چگالی بالا (HDL) و تری گلیسرید می باشد . لیپو پروتئین با چگالی کم (LDL) کلسترول نامطلوب بدن به حساب می آید چرا که مسئول تحویل کلسترول به بدن است در حالی که کلسترول با چگالی بالا (HDL) کلسترول مطلوب به شمار می آید چرا که کلسترول را از جریان خون و بدن جمع آوری می کند و به کبد می برد.
معمولاً میزان کلسترول خون پس از حدود ۹ تا ۱۲ ساعت ناشتا بودن اندازه گیری می شود و می توان همزمان معیارهای زیر اندازه گیری شود.

کلسترول تام(توتال)

در یک فرد سالم بدون سایر عوامل خطر قلبی عروقی اگر کلسترول تام خون(کلسترول کل) کمتر از ۲۰۰ میلی گرم در دسی لیتر خون باشد رضایت بخش است. اما اگر کلسترول خون بین ۲۰۰ تا ۲۳۹ میلی گرم در دسی لیتر خون باشد شخص در مرز خطر بالا رفتن کلسترول و خطر ابتلا به حمله ی قلبی قرار دارد و زمانی که کلسترول خون بالاتر از ۲۴۰ میلی گرم در دسی لیتر خون باشد احتمال افزایش خطر حمله ی قلبی را باید جدی گرفته و حتماً میزان آن را به وسیله ی رژیم غذایی و دارو یا هر دو کاهش داد.اگر فردی همراه با کلسترول بالا مبتلا به فشار خون بالا نیز باشد احتمال خطر حمله ی قلبی به ۶ برابر می رسد و اگر این فرد سیگاری هم باشد احتمال خطر به ۲۰ برابر یا بیشتر خواهد رسید.

کلسترول LDL

میزان زیادی چربی و مقدار اندکی پروتئین را از کبد به سایر قسمت های بدن منتقل می کند. میزان معینی از LDL در خون شما طبیعی است، چون که LDL کلسترول را به قسمت هایی از بدن که به آن نیاز دارند می برد. اما LDL گاهی کلسترول بد نامیده می شود، چون افزایش میزان آن ممکن است شانس بیماری های قلبی را بالا ببرد.
مقادیر مختلف کلسترول LDL :
1. مقدار مطلوب: کمتر از 100 میلی گرم/ دسی لیتر
2. مقادیر نزدیک به حد مطلوب ( ولی کمی بیش از حد مطلوب): 100-129 میلی گرم/دسی لیتر
3. سطح در مرز شروع خطر: 130-159 میلیگرم/دسی لیتر
4. سطح خطرناک: 160-189 میلی گرم/دسی لیتر
5. سطح بسیار پر خطر: 190 میلی گرم/ دسی لیتر و بالاتر
پزشک معالج برای کاهش سطوح LDL خونتان یک رژیم که میزان چربی اشباع شده آن کم می باشد به همراه فعالیت بدنی منظم را پیشنهاد خواهد کرد. لازم بذکر است که برای بیماران دارای اضافه وزن نیز معمولا برنامه کاهش وزن توصیه می شود چرا که 5-7 در صد کاهش وزن در افراد چاق کمک قابل توجهی در کاهش چربی خون نامطلوب خواهد داشت. همچنین ممکن است به منظور کاهش خطر حمله های قلبی، مصرف داروهای کاهنده کلسترول خون توصیه گردند.

کلسترول HDL

HDL یا کلسترول خوب، کلسترول اضافی را برداشته و به کبد بر می گرداند. درواقع کلسترول HDL یا لیپوپروتئین با چگالی بالا ، شکل مطلوبی از کلسترول محسوب می شود و به کاهش خطر حمله های قلبی و سکته کمک می نماید. وظیفه کلسترول HDL جمع آوری کلسترول از عروق بدن و انتقال آنها به کبد است و لذا از تجمع کلسترول در دیواره عروق و تصلب شرائین پیشگیری می نماید.
میزان نرمال HDL، ۸۰-۳۰ میلی گرم در دسی لیتر خون است. هرگاه مقدارHDL خون فرد كمتر از ۳۵ باشد، در معرض خطر بیشتری برای ابتلای به حملات قلبی است. شما می توانید با افزایش هر میلی گرم در دسی لیتر HDL، تا ۲ درصد احتمال ابتلا به حملات قلبی را كاهش دهید. بهره مندی از میزان مطلوب کلسترول HDL در خون، خطر بیماری های قلبی را کاهش می دهد.
مقادیر مختلف کلسترول HDL :
1. کمتر از 40mg/dl در مردان : ‌ پایین (افزایش میزان خطر)
2. کمتر از 50mg/dl در زنان : پایین (افزایش میزان خطر)
3. 60mg/dl یابیشتر : بالا (کاهش میزان خطر)

کلسترول خون چیست؟

کلسترول در همه ی سلولهای بدن یافت می شود و وظایف حیاتی مهمی را بر عهده دارد . این ماده توسط خود بدن ساخته می شود اما توسط غذاها نیز می تواند وارد بدن شود. این ماده مومی شکل و در ظاهر مانند چربی است . کلسترول ساختار روغنی دارد ، بنا براین با خون که ساختار آبی دارد ، مخلوط نمی شود . بنا بر این در خون توسط لیپو پروتئین ها در کل بدن گردش می کند.

این ماده در جریان خون و تمامی سلول های بدن وجود دارد. کلسترول یکی از مهمترین مواد مورد نیاز بدن است؛ وجود میزان کافی از آن برای ساخت غشای سلولی، ساخت و ترمیم دیواره رگ های خونی، تولید برخی هورمون ها، تامین ویتامین D و … برای بدن ضروری است. مقداری از کلسترول مورد نیاز بدن از طریق مصرف برخی مواد غذایی و در کبد تولید می شود. تفاوت کلسترول با سایر چربی های موجود در خون این است که این ماده در خون حل نمی شود. این ماده توسط لیپوپروتئین ها بین سلول ها جابجا می گردد.
کلسترول جزء ليپيدها است. ليپيدها جزء مواد چربی هستند که توسط جریان خون منتقل می شوند و در این عمل به پروتئين ها می چسبند و ليپوپروتئين ها را تشکيل می دهند. به معنای دیگر كلسترول و ساير چربيها در خون شما حل نمي شوند . جهت انتقال به سلولهاي شما، آنها از ناقل هاي مخصوصي بنام ليپوپروتئين استفاده مي كنند .
کلسترول یا توسط کبد تولید شده و یا از طریق رژیم غذایی تامین میشود. کبد قادر به تولید تمام کلسترول مورد نیاز بدن میباشد در واقع جگر یا کبد، بیشترین مقدار کلسترول را در بدن می سازد، تا چربی ها را به سراسر بدن حمل کند تا برای تولید نیرو و تعمیر سلولی مصرف شوند و یا برای انباشته شدن در نقاط مختلف بدن مانند اطراف شکم یا کفل به کار روند و نیازی به تامین آن از طریق رژیم غذایی نیست.

وظایف کلسترول در بدن

1. در ساختار غشاء سلولی نقش کلیدی دارند. (ساخت وترمیم دیواره سلولی)
2. تولید صفرا (متابولیسم چربی ها)
3. پیش ماده ویتامین D است (در حضور نور خورشید و آنزیم های خاص تبدیل به ویتامین D میگردد)
4. سنتز هورمونهای جنسی (استروژن، پروژسترون، تستوسترون)، کورتیزول و آدرنالین.
5. در ساختمان آنزیمها و در ساختمان سیستم عصبی کلسترول وجود دارد.

انواع کلسترول

  1. کلسترولLDL: این نوع کلسترول خاصیت چسبندگی دارد و به راحتی به جدار داخلی دیواره ی رگ ها می چسبد و باعث باریک شدن و در نهایت انسداد مجرای داخلی رگ ها می گردد. از این رو به کلسترول بد معروف است. در واقع زمانيكه شما داراي كلسترول LDL زيادي در خون هستيد ، آنها به چربيها و ساير مواد ملحق شده و بر روي ديواره سرخرگهاي شما رسوب مي كنند تشكيل پلاك مي دهند. در نتيجه سرخرگها دچار انسداد و تنگي شده و جريان خون كاهش مي يابد . اگر اين پلاك موجود بر روي ديواره سرخرگها كنده شود، ممكن است يك لخته خون در اين محل تشكيل گردد و يا ممكن است اين تكه كنده شده در جريان خون منتقل شود. اگر لخته خون در شريان خونرسان عضله قلب (عروق كرونر)، جريان خون به قلب را دچار انسداد سازد ، منجر به حمله قلبي مي گردد . اگر لخته خون سبب انسداد سرخرگ خونرساني كننده به مغز شود، «سكته مغزي» رخ مي دهد .
  2. کلسترولVLDL: این نوع کلسترول مولکول های چربی را از کبد به دیگر قسمت های بدن حمل می کند و بعد از انتقال چربی به بافت ها تبدیل به کلسترولLDLمی گردد.
    این نوع لیپوپروتئین حاوی تری گلیسیرید ، نوعی چربی متصل به پروتئین در خون است . VLDL باعث زیاد شدن LDL و در نهایت نازکتر شدن رگها می شود .
  3. کلسترولHDL: این نوع کسترول، تحت عنوان ليپوپروتئين باچگالي بالا (HDL) ناميده مي شود . کلسترول هایLDL موجود در طول دیواره ی رگ ها را پیدا کرده و به آن ها می چسبد و آن ها را از جدار رگ ها پاک می کند و از باریک شدن و انسداد رگ ها جلوگیری می نماید. به همین جهت به کلسترول خوب معروف است.
    اين نوع كلسترول سبب خارج كردن كلسترول خطرناك ازسرخرگها شده و به پيشگيري از حمله قلبي و سكته مغزي كمك می كند، بنابراين بهتر است كه سطح كلسترول HDL در خون بالا باشد .
    کلسترول بالای خون، یکی از عوامل اصلی ایجاد بیماری های قلبی مخصوصاً سکته است ولی از طرف دیگر وجود این ماده در بدن بسیار حیاتی است.
    بهترین ميزان کلسترول برای بدن کمتر از mg/dl ۲۰۰ ميباشد. اگر ميزان آن از ۲۰۰ بالاتر رفت اما پایين تر از ۲۳۹ بود٬ در مرز سطح بالای کلسترول قرار گرفته اید. بالاتر از این ميزان یعنی بالاتر از ۲۴۰ نشاندهنده ی این است که کلسترول خونتان خيلی بالا است. و باید همه ی تلاشتان را بکنيد تا این ميزان را کاهش دهيد.

عوامل مؤثر بر غلظت کلسترول

  1. نوع و مقدار مواد غذایی
  2. وزن بدن
  3. فعالیت بدنی
  4. ارث، وراثت و ژنها نقش مهمی در وضعیت کلسترول خون دارند.
  5. سن و جنس: افزایش غلظت کلسترول خون معمولاٌ در حوالی ۲۰ سالگی آغاز می شود. زنان پیش از یائسگی، غلظت کلسترول کمتری نسبت به مردان همسن خود دارند.

افزايش کلسترول خون کودکان

وقتي صحبت از کودکان است بسياري از والدين هرگز به کلسترول فکر نمي کنند اما کلسترول بالا يکي از عوامل موثر در بيماري قلبي و سکته مغزي است و آخرين تحقيقات پزشکي نشان مي دهد بيماري قلبي عروقي ريشه در کودکي دارد.
سطوح کلسترول دردوران کودکي چندان مورد بررسي قرار نگرفته بود، اما به تازگي برخي متخصصان بر اين باورند که کلسترول بالا در کودکان يک مشکل گزارش نشده مربوط به سلامت عموم است. چاقي در کودکان و مشکلات متعاقب آن ، بطور قابل ملاحظه اي افزايش يافته است. و برخي متخصصان کودک اظهار داشته اند افزايش چشمگيري در تعداد کودکاني که سطوح کلسترول خونشان نسبت به سالهاي قبل بالا رفته ، مشاهده کرده اند. برقراري ارتباط بين سلامت کودکان و کلسترول براي بسياري ازافراد دشوار است. بنابراين آگاهي والدين از ميزان کلسترول فرزندشان حائز اهميت است بويژه اگر يکي از والدين هم دچار افزايش کلسترول خون باشد.

علت، علائم و عوارض کلسترول خون بالا

478844_936

“كلسترول” واژه‌ای است كه برای اغلب انسان‌ها به خصوص برای افرادی كه در میانسالی و بالاتر به سر می‌برند، مهم است زیرا وجود مقادیر بیش از حد آن در خون سلامتی را تهدید می‌كند. كلسترول، ماده‌ای مومی و چرب-مانند است كه در تمام سلول‌های بدن یافت می‌شود. بدن انسان كلسترول خود را در كبد می‌سازد و برای ادامه حیات هم به آن نیاز دارد. اما افزایش میزان کلسترول خون برای سلامتی انسان مضر است و زیان هایی را ب همراه خواهد داشت.

علائم

زمانی که کلسترول خون بالا می رود هیچ علائم خاصی بروز نمی کند و نمی توان منتظر حالت مشخصی بود تا به آزمایشگاه مراجعه کرد. افزایش کلسترول نیز مانند پرفشاری خون بیماری خاموش است.
به همين دليل توصيه ميشود كـه كليـه افـراد بـالاي20 سـال هـر 5 سـال يكبـار كلـسترول خـون خـود را اندازهگيري كنند.
اما پس از چند سال از ابتلا و پیشرفت کلسترول بالای خون، علائمی بروز می کنند که در واقع عوارض آن هستند. افزایش کلسترول در طولانی مدت سبب رسوب در عروق، تنگی قطر آنها و مانع از جریان خون مطلوب از عروق به سمت اندام های تحانی می شود.
این پلاک ها ممکن است سفت شده و زمینه ساز بروز آنژین قلبی شود. یک لخته خون ممکن است تغییر شکل داده و عروق کرنر قلب را مسدود کرده و باعث آنفراکتوس شود. همین حالت اگر در عروق مغز اتفاق بیفتد سکته مغزی و اگر در عروق کلیه باشد نارسایی کلیه را در پی دارد.
علائم این ناراحتی ها تقریبا برای همه شناخته شده است و حتی در بعضی موارد باید فورا به اورژانس مراجعه کرد. به طور کلی مجموعه علائم بیماری قلبی در نتیجه افزایش کلسترول عبارتند از:
1. درد در عضله پشت پا
2. درد در سینه به صورت غیر قابل تحمل
3. حالت تهوع، سرگیجه
4. تب، سردرد
5. نفس نفس زدن، رنگ پریدگی
6. احساس سرما در دست ها و پاها
7. کاهش توان در صورت، دست ها و پاها به خصوص در یک طرف بدن
8. مشکل در صحبت کردن
9. مشکلات دید و…

دلایل

علل مختلفي براي افزايش كلسترول خون وجود دارند، برخي از آنها قابل كنترل و برخي ديگر غير قابل كنترل هستند.

رژیم غذایی ناسالم

نوع رژیم غذایی می تواند کلسترول را کم یا زیاد کند. اگر بیش از حد چربی های اشباع شده می خورید ، آن مضر است. مصرف موادی همچون گوشت قرمز-مرغ با پوست-ماهی-فراورده های لبنی پر چرب (شیر، پنیر و كره)-چربیهای اشباع و ترانس و هیدروژنه (جامد) – روغن نارگیل و خرما، بیسكوئیت ها، شیرینی جات، چیپس ها، پفك، غذاهای سرخ كردنی، سوسیس، همبرگر و كالباس، بستنی، پیتزا، زرده تخم مرغ، امعاء و احشاء حیوانی همچون جگر سیاه، مغز، سیرابی و قلوه حیوانات، میگو، خرچنگ، صدف.. همچنین، مواد غذایی بسته بندی شده که شامل روغن نخل، روغن نارگیل، کره کاکائو همچنین ممکن است چربی اشباع شده باشند. بنابراین، در برنامه رژیم غذایی روزانه خود سعی کنید بیش از حد چربی اشباع شده نخورید.

اضافه وزن

داشتن اضافه وزن می تواند باعث افزایش میزان تری گلیسیرید و کاهش HDL یا کلسترول خوب در بدن تان شود.
فعاليت بدني
فعالیت کم در طول زندگی می‌تواند باعث افزایش LDL (کلسترول مضر) و کاهش HDL (کلسترول مفید) ‌شود.

سن

هر چه سن شما بالاتر برود، بیشتر در معرض ابتلا به کلسترول خون بالا خواهید بود. به خاطر اینکه در این سنین میزان فعالیت بدنی کاهش پیدا می کند. نتایج پژوهش های محققان آمریکایی که روی مردان بالای ۴۵ سال و خانم های بالای ۵۵ سال انجام شده است نشان می دهد که این افراد بیشتر در معرض ابتلا به کلسترول خون بالا هستند.
خبر خوب اینکه حتی افراد مسن نیز می توانند کلسترول خود را کاهش دهند. ورزش و همچنین مصرف مواد غذایی سالم (غلات سبوس دار، میوه ها و سبزیجات)، کاهش وزن و ترک سیگار کمک زیادی به کاهش کلسترول خون می کند.

جنسیت

آقایان بیشتر از خانم ها در معرض ابتلا به کلسترول بالای خون قرار می گیرند. به همین دلیل نیز خطر بروز سکته ی قلبی در آقایان بیشتر از خانم هاست. در زنان، سطح کلسترول تا زمان یائسگی نسبتا پایین می ماند، اما پس از آن مشابه مردان افزایش خواهد یافت.
وراثت و سابقه ابتلا اعضای خانواده
سابقه پزشکی خانواده‌تان می‌تواند در ابتلای شما به کلسترول بالا تعیین کننده باشد به‌طوریکه اگر اعضای خانواده کلسترول بالا داشته باشند شما هم ممکن است به آن مبتلا شوید.
برخی افراد تغذیه ی سالمی دارند، وزن شان متعادل است، تحرک بدنی خوبی دارند و سیگار نیز نمی کشند، اما با این حال چربی خون شان بالاست. در این موارد چربی خون، عامل ژنتیکی دارد.
اگر یکی از اعضای خانواده ی شما دچار کلسترول خون بالا باشد، این احتمال وجود دارد که شما نیز دچار این مشکل شوید.
طبق آمارهای جهانی از هر پانصد نفر، یک نفر دچار کلسترول خون بالای ارثی است، به این معنی که بیشتر در معرض ابتلا به بیماری های عروق کرونری و سکته مغزی قرار دارد.
به همین دلیل توصیه می شود که اهمیت بیشتری به تغذیه خود بدهید، ورزش کنید، به طور مرتب آزمایش بدهید و از استرس و فشارهای روحی دور بمانید.

مصرف دخانیات

کشیدن سیگار یا قرار گرفتن در مکانی که افراد سیگاری حضور دارند، می تواند موجب افزایش چربی خون شود.
نه خودتان سیگار بکشید و نه در مکانی قرار بگیرید که اطرافیان سیگار می کشند. زیرا سیگار کشیدن یا استنشاق دود سیگار هر دو عاملی است برای افزایش چربی خون و بخصوص بالا رفتن میزان تری گلیسیرید خون.

عوارض

در بعضی افراد بالا بودن چربی خون باعث میشود مقداری از چربی ها در مویرگ های قلب رسوب کرده و انسداد شرایین ایجاد کند. در نتیجه رگ‌ها باریک می‌شوند و جریان خونی که به قلب می‌رسد کندتر یا مسدود می‌شود. خون حامل اکسیژن به قلب است و اگر خون و اکسیژن به قلب نرسد، ممکن است دچار درد در قفسۀ سینه شوید. اگر منبع خون به حدی برسد که قلب به طور کامل به دلیل انسداد ناگهانی بایستد، نتیجۀ آن حملۀ قلبی است. در صورتی که اگر یک لخته خون (در اثر انسداد رگها و عروق)، جریان خون به مغز را مختل سازد، انسان دچار سکته مغزی می‌شود.
از دیگر عوارض افزایش کلسترول خون ابتلا ابتلا به کبد چرب، بسیاری از افراد دارای چربی خون بالا کبد شان چرب میشود چون کبد در معرض مستقیم رسوب چربی های اضافه خون قرار دارد.
زيادى کلسترول هم براى زنان و هم براى مردان خطرناک است، اما هورمون زنانه استروژن از زنان در برابر اثرهاى بد کلسترول محافظت مى‌کند پس از يائسگى ميزان استروژن خون کاهش و برعکس‌اثرهاى بد کلسترول افزايش مى‌يابد بنابراين زنان بايد بويژه پس از يائسگي، مواظب مقدار کلسترول خون خود باشند.

ساختار توتال کلسترول و کلسترول خوب و بد

image_low_noresize (1)

کلسترول یک نوع از چربی است که برای بسیاری از فرایند های متابولیک ضروری است. دو نوع کلسترول وجود دارد. HDL کلسترول “خوب” و LDL کلسترول “بد” است. کلسترول یک ماده چربی است که برای سلامت انسان ضروری است. این بخشی جدایی ناپذیر از غشای سلولی است و در تولید ویتامین D، هورمون های مختلف و اسیدهای صفراوی در بدن ما استفاده می شود. کلسترول در کبد ساخته می شود همچنین در غذاهای مشتق شده از مرغ، گوشت وجود دارد
چربی ها در خون آزاد نبوده عموماً با اتصال به پروتئین های خاصی به نام لیپوپروتئین ها در بدن حرکت می کنند. لیپوپروتئین ها با چربی ها ترکیب می شوند و نقش آنها در متابولیسم بدن پیچیده است.

HDL یا کلسترول خوب

باعث می شود تا کلسترول از جدار داخلی شریان ها جدا شود و به همین دلیل به آن کلسترول خوب هم گفته می شود، میشود چون به حذف کلسترول بد از بدن و جلوگیری از تجمع آن در داخل عروق کمک میکند. سطح این نوع چربی، با بروز بیماری های قلبی عروقی رابطه عکس دارد و با افزایش آن در خون، خطر بروز این بیماری ها کاهش می یابد.
یک سوم کلسترول، توسط لیپو پروتئینهای پر چگال یا اچ دی ال حمل هر قدر اچ دی ال بالاتر باشد، بهتر است. افرادی که کلسترول خوبشان خیلی کم است، بیشتر در معرض بیماری قلبی قرار دارند. مصرف چربیهای سالم مانند روغن زیتون میتواند به افزایش اچ دی ال کمک کند.
تحقیقات نشان داده اند که یک واحد افزایش HDL می تواند بروز بیماری های قلبی عروقی را ۲ تا ۳ درصد کاهش دهد .
ورزش و کم کردن وزن، باعث افزایش سطح HDL می شود و عواملی مانند چاقی، کم تحرکی، مصرف سیگار، افزایش تری گلیسیرید خون باعث کاهش سطح این چربی می شود.

اقدامات لازم برای افزایش مقدار HDL

  1. 3 بار در هفته و هر بار حداقل 20 دقیقه ورزش کنید.
  2. از مصرف چربی های اشباع (گوشت ها و لبنیات پرچرب) و هیدروژنه (روغن نباتی جامد) دوری کنید.
  3. سعی نکنید با رژیم های لاغری بسیار کم کالری، وزن خود را سریعا کاهش دهید. بلکه اجازه دهید تا با رژیم غذایی صحیح، وزنتان کم شود.

LDL یا کلسترول بد

این نوع کلسترول در واقع برای بدن ضروری است، چون کلسترول ساخته شده در کبد را برای نیازهای ساختمانی سلول حمل می نماید. اما مقادیر اضافی آن در دیواره رگ های و بافت ها رسوب می کند. بیشتر کلسترول موجود در خون توسط پروتئینهایی به نام لیپو پروتئینهای کم چگال یا ال دی ال حمل میشود. این لیپو پروتئینهای کم چگال را به عنوان کلسترول بد میشناسیم چون با مواد دیگر ترکیب شده و در رگها پلاک تشکیل میدهد. در واقع با افزایش سن، در دیواره‌ی رگ‌ها پلاک ایجاد می‌شود. بعضی از این پلاک‌ها ممکن است از کلسترول LDL اضافی در خون ساخته شوند. این پلاک‌ها باعث تنگی رگ‌ها می‌شوند که به آن تصلب شرایین گفته می‌شود.
مشکل اینجاست که کلسترول LDL مانند ملاتِ کم‌کیفیت است. وقتی این ملات شل شود و بشکند، بدن در پی ترمیم آن برمی‌آید و در نتیجه با افزایش میزان کلسترول LDL در خون، در دیواره رگ های خونی که وظیفه تغذیه قلب و مغز را دارند، رسوب کرده و منجر به تنگ شدن این عروق می شوند. این وضعیت می تواند انعطاف پذیری رگ ها را کم کرده و منجر به در این قسمت‌ها لخته‌های خونی تشکیل می‌شود که منجر به انسداد سرخرگ، تصلب شرایین، ایجاد لخته و در نهایت حمله قلبی و یا سکته شود.

اقدامات لازم برای کاهش مقدار LDL

1- از مصرف زیاد چربی ها و کلسترول دوری کنید.
2- از افزایش کالری دریافتی بپرهیزید.
3- تحرک و فعالیت بدنی را زیاد کنید.
4- وزن خود را ثابت نگه دارید.
خوردن غذاهای غنی از چربی های اشباع میزان کلسترول LDL در بدن است، که بیماری کرونری قلب را افزایش میدهد. اساسا غذایی که ما مصرف می کنیم باید میزان کلسترول بد یا LDL را کاهش داده و باعث افزایش کلسترول خوب یا HDL شود.
توصیه پزشکان کاهش سطح LDL به کمتر از 130 میلی گرم در دسی لیتر است که البته در افرادی که دچار بیماری های قلبی هستند، بهتر است حتی به کمتر از 100 میلی گرم در دسی لیتر هم برسد.

کلسترول توتال یا تام (کلسترول کل)

کلسترول تام شامل اندازه گیری کل کلسترول مو جود در خون شامل HDL , LDLونیز بعضی از اجزای دیگر است . عدد کلسترول کل باید کمتر از 200 mg/dl باشد. افرادی با کلسترول بالاتر از mg/dl250 دو برابر افرادی که کلسترولی در حدود 200 دارند در خطر حمله‌ی قلبی هستند. پزشک معمولاً به به همان اندازه که به عدد کلسترول کل توجه دارد به هر یک از اعداد کلسترول خوب و کلسترول بد نیز توجه می‎کند. در واقع كلسترول تام خون، نشان دهنده اين است كه ميزان كل كلسترول خون شما چه مقدار است. اگرچه ميزان كلسترول HDL و LDL، مهم است؛ با اين وجود نسبت كلسترول HDL و LDL از اهميت ويژهاي برخوردار است. نتيجهي آزمون كلسترول خون ممكن است شما را دچار سردرگمي كند. تمام اعدادي كه نشاندهندهي ميزان كلسترول است در يكي از سه گروه زير طبقه بندي ميشود.
گروه اول: سطح كلسترول خون در محدوده طبيعي قرار دارد. وضعيت انواع كلسترول در اين دسته از افراد عبارت است:
الف – در محدوده سني ۳۰ سال و بالاتر:
۱. كلسترول توتال: كمتر از ۲/۵ ميليمول در ليتر (۲۰۰ ميليگرم در دسيليتر) ۲. كلسترول LDL: كمتر از ۴/۳ ميليمول در ليتر (۱۳۰ميليگرم در دسيليتر) ۳. كلسترول HDL: بيشتر از ۹/۰ ميليمول در ليتر (۳۵ ميليگرم در دسيليتر) ۴. تريگليسريد: بيشتر از ۳/۲ميليمول در ليتر (۲۰۰ ميليگرم در دسيليتر)
ب – گروه سني ۱ :۱۸-۲۹. كلسترول توتال. كمتر از ۷/۴ ميليمول در ليتر (۱۸۰ ميليگرم در دسيليتر) ۲. كلسترول LDL: كمتر از ۳ميليمول در ليتر (۱۱۵ ميليگرم در دسيليتر) ۳. كلسترول HDL: بيشتر از ۹/۰ ميليمول در ليتر (۳۵ ميليگرم در دسيليتر) ۴.
تريگليسريد: بيشتر از ۳/۲ ميليمول در ليتر (۲۰۰ ميليگرم در دسيليتر)
گروه دوم: سطح كلسترول اندكي افزايش يافته است وضعيت انواع كلسترول در اين دسته از افراد عبارتند از:
الف – گروه سني ۳۰ سال و بالاتر: ۱. كلسترول توتال: ۲/۵-۲/۶ ميليمول در ليتر (۲۰۰-۲۴۰ ميليگرم در دسيليتر) ۲. كلسترول LDL:بيشتر از ۳/-۴ ميليمول در ليتر (۱۳۰ ميليگرم در دسيليتر)
۳. كلسترول HDL: كمتر از ۹/۰ ميليمول در ليتر (۳۵ ميليگرم در دسيليتر) ۴. تريگليسريد: بيشتر از ۳/۲ ميليمول در ليتر (۲۰۰ميليگرم در دسيليتر)
ب – گروه سني ۱۸-۲۹ سال: ۱. كلسترول توتال: ۷/۴-۷/۵ ميليمول در ليتر (۲۰۰ ميليگرم در دسيليتر) ۲. كلسترول LDL: كمتر از ۳
ميليمول در ليتر (۱۱۵ ميليگرم در دسيليتر) ۳. كلسترول HDL: كمتر از ۹/۰ ميليمول در ليتر (۳۵ ميليگرم در دسيليتر) ۴. تريگليسريد:
بيشتر از ۳/۲ ميليمول در ليتر (۲۰۰ ميليگرم در دسيليتر) عملكرد مناسب براي اين گروه تغيير روش زندگي، عدم مصرف سيگار و انجام ورزش روزانه، كنترل و تنظيم وزن بدن است.
گروه سوم: سطح كلسترول در اين افراد بسيار بالا است به طوري كه علاوه بر رژيم غذايي و تغيير روش زندگي، دارو نيز تجويز ميشود.
الف – گروه سني ۳۰ سال و بالاتر: ۱- كلسترول توتال: بيشتر از ۲/۶ ميليمول در ليتر (۲۴۰ ميليگرم در دسيليتر و بيشتر)
ب – گروه سني ۱۸-۲ سال: ۱- كلسترول توتال: و بيش از ۷/۵ ميليمول در ليتر (۲۲۰ ميليگرم در دسيليتر و بيشتر)
عملكرد مناسب براي اين گروه تغيير روش زندگي، عدم مصرف سيگار و انجام ورزش روزانه، كنترل و تنظيم وزن بدن و در صورت نياز مصرف دارو است.

اندازه گیری و آزمایش کلسترول خون

blood-sample_480

افزایش چربی خون یکی از مشکلاتی است که پی آمد چاقی و سبک زندگی نامناسب ایجاد می شود. در این حالت چربی های ذخیره ای که تری گلیسیرید نام دارد، در بافت ها جمع می شود، از طرفی در خون هم مقدار کلسترول افزایش می یابد. چربی بالا بر روی کارکرد قلب و عروق اثر منفی دارد و خطر تشکیل پلاک ها را افزایش می دهد. در نتیجه عروق بسته می شود و خطر سکته ی قلبی و مغزی افزایش می یابد. به همین دلیل لزوم بررسی و پیگیری آزمایشگاهی چربی خون و توجه به علائم آن اهمیت ویژه ای دارد.

آزمایش کلسترول

شامل گروهی از آزمایشهای خونی است که به منظور اندازه گیری مقادیر کلسترول و تری گلیسیرید در خون شما انجام می شوند. آزمایشهای کلسترول برای کمک به ارزیابی احتمال بیماری شریانهای کرونری یا بیماریهای عروقی در سایر قسمتهای بدن شما صورت می گیرند. تنها راه تشخيص ميزان کلسترول و تري گليسيريد، اندازه گيري آنها از طريق آزمايش خون است . اندازه گيري کلسترول تام به تنهايي ممکن است گمراه کننده باشد . حتي اگر ميزان کلسترول کل مطلوب باشد ، ولي اگر ميزان چربي خوب خون شما کم باشد، ممکن است در خطر ابتلا به بيماري هاي قلبي قرار داشته باشيد.
کلسترول و تری گلیسیرید انواعی از چربیها به نام لیپیدها هستند که به طور طبیعی در خون شما گردش می یابند. اگر چه لیپیدها برای عملکرد طبیعی بدن شما ضروری است، مقادیر خیلی زیاد چربی در خون، خطر بیماریهای قلبی یا عروقی را افزایش می دهد.
اگر سطوح کلسترول شما غیر طبیعی است، احتمالاً شما هیچ علامت یا نشانه ای نداشته اید، بنابراین انجام آزمایش کلسترول یک روش مهم برای ارزیابی خطرات بیماری های ذکر شده است. مطالعات بسیاری نشان داده اند که بالا بودن سطوح کلسترول، خود یک ریسک فاکتور مشخص بیماری قلبی است که قاتل شمارۀ یک مردان و زنان است.
متوسط مصرف کلسترول روزانه خود را به کمتر از ۳۰۰ میلی گرم برسانید. اگر شما از بیماری های قلبی رنج می برید؛ این میزان مصرفی باید به کمتر از ۲۰۰ میلی گرم برسد. مردم به طور قابل توجهی می توانند مصرف کلسترول خود را پایین نگه دارند که از جمله آنها ایجاد رژیم غذایی با چربی های اشباع کم(توضیح: چربی های اشباع عمدتا چربی های حیوانی و روغن های جامد هستند که در دمای اتاق جامدند.) و اجتناب از غذاهای پر چرب با چربی های اشباع شده اند و مقادیر قابل توجهی کلسترول دارند؛ در رژیم غذایی بسیار پر اهمیت می باشد.

میزان مطلوب کلسترول بد خون

برای اغلب افراد LDL (کلسترول بد) زیر 100 مناسب است اما شاید لازم باشد کسانی که بیماری قلبی دارند سطح کلسترول شان از این هم پایین تر باشد.
میزان مطلوب کلسترول خوب خون
باید حد نرمال HDL(کلسترول خوب) بیشتر از 60 میلی گرم بر دسی لیتر باشد. اگر میزان HDL کلسترول 60 میلی گرم بر دسی لیتر ( 1.5 میلی مول بر لیتر ) یا بالا تر باشد ، شانس بیماری قلبی کاهش می یابد.
درخیلی از کشورها از جمله کشور ما ایران، واحد اندازه گیری کلسترول برحسب میلی گرم کلسترول در دسی لیتر خون محاسبه می شود . در کشورهای اروپایی سطوح کلسترول بر حسب میلی مول کلسترول در لیتر خون محاسبه می شود. هنگامی که نتیجه آزمایش کلسترول خود را دریافت می کنید واحد های ذکر شده را جهت ارزیابی در نظر بگیرید.

 

 

 

مطلوب

در معرض خطر

با شانس خطر قطعی

کلسترول تام

(کانادا و اکثر کشورهای اروپایی)

کمتر از 2/5 mmol/l

2/5 – 2/6 mmol/l

2/6 < mmol/l

کلسترول تام

(ایالات متحده و برخی کشورها)

کمتر از 200 mg/dl

239-200 mg/dl

240< mg/dl

 

 

مطلوب در افراد با ریسک بسیار بالای بیماری قلبی

مطلوب در افراد با ریسک بیماری فلبی

نزدیک به مطلوب

در مرز شروع خطر

میزان بالا

خیلی بالا

 

LDL

(کانادا و اکثر کشورهای اروپایی)

کمتر از 8/1 mmol/l

کمتر از 6/2 mmol/l

3/3-6/2 mmol/l

1/4 – 4/3 mmol/l

9/4 -1/4 mmol/l

بالاتر از 9/4 mmol/l

LDL

( ایالات متحده و برخی کشورها )

کمتر از 70 mg/dl

کمتر از 100 mg/dl

129-100 mg/dl

159-130 mg/dl

189-160 mg/dl

190 mg/dl و بالاتر

 

 

میزان کمتر از مطلوب

 

خوب

بهترین حالت

HDL

(کانادا و اکثر کشورهای اروپایی)

کمتر ازl / mmol1.1 (آقایان)

کمتر ازmmol/l 1.3(بانوان)

5/1- 3/1 mmol/l

بالاتر از 5/1 mmol/l

HDL

( ایالات متحده و برخی کشورها )

کمتر از 40 mg/dl(آقایان)

کمتر از 50 mg/dl(خانم ها)

59-50 mg/dl

60 mg/dlو بالاتر

 

 

مطلوب

در مرز خطر

بالا

بسیار بالا

تری گلیسرید

(کانادا و اکثر کشورهای اروپایی)

کمتر از 7/1 mmol/l

2/2-7/1 mmol/l

6/5-3/2 mmol/l

بالاتر از 6/5 mmol/l

تری گلیسرید

( ایالات متحده و برخی کشورها )

کمتر از 150 mg/dl

199-150 mg/dl

499-200 mg/dl

500 mg/dlو بالاتر

لازم به ذکر است که تا حد کمی راهنمای ارزیابی کانادا و اروپا با راهنمای ایالات متحده متفاوت است .
افراد بالای بیست سال باید حداقل هر 5 سال یک بار سطح کلسترول خونشان را اندازه گیری کنند. این کار نیازمند آزمایش ساده ای است که آزمایش لیپوپروتئین ناشتا نامیده می شود. در این آزمایش شکل های مختلف کلسترول که در خون جریان دارند، اندازه گیری می شوند این آزمایش در حالی انجام می شود که فرد بین 9-12 ساعت چیزی نخورده باشد. نتایج این آزمایش سطح کلسترول خوب، کلسترول بد و تریگلیسیرید را مشخص می کند.

زمان مناسب انجام آزمایش

پاسخ به این سوال بستگی به نوع آزمایش درخواستی دارد، برای مثال قند خون ناشتا باید صبح و به صورت ناشتا انجام شود. بعضی از تست‌‌ها مانند کورتیزول نیز بسته به درخواست پزشک ممکن است 8 صبح یا 4 بعدازظهر انجام شود.

عوامل مؤثر بر نتیجه آزمایش

بسیاری شرایط می تواند میزان تری گلیسیرید و کلسترول را تحت تاثیر قرار دهد. پزشک با شما در مورد هرگونه نتیجه غیر طبیعی که ممکن است با مشکلات شما مرتبط باشد، صحبت می کند.
عللی که شما ممکن است نتوانید این آزمایش را انجام دهید و اینکه نتایج آزمایش ممکن است مفید نباشد، عبارتند از:
مصرف داروهایی مثل : دیورتیک ها ، کورتیکو استروئید ها ، هورمون های جنسی مردانه ( آندروژن ها ) ، استروژن ، داروی ضد بارداری ، آنتی بیوتیک ها و نیاسین ( ویتامین B3 ).
استرس جسمی مثل عفونت ، حمله قلبی ، جراحی.
ناشتا نبودن به مدت 9 تا 12 ساعت.
سایر بیماری ها مثل : کم کاری تیروئید ، دیابت و یا بیماری کلیوی و کبدی.
مصرف بیش از حد الکل و یا مواد مخدر.
بیماری کبدی ( مثل سیروز و هپاتیت ) ، سوءتغذیه و یا پر کاری تیروئید.
بارداری. بیشترین میزان تاثیر، در سه ماهه سوم بارداری است. و معمولا مقدار آن بعد از زایمان کاهش می یابد.