دارو و قرص ضد چربی خون

prod3

چربی‌ها پس از آب و پروتئین سومین ماده تشکیل‌ دهنده بدن انسان هستند و مهم‌ترین منبع ذخیره انرژی در بدن محسوب می‌شوند.
شاید اصطلاح بهتر به جای چربی خون بالا، اختلال چربی خون باشد. چربی ها به ۲ گروه، کلسترول و تری گلیسرید تقسیم می شوند. کلسترول خود ۲ زیرگروه دارد که شامل HDL یا کلسترول خوب و LDL یا کلسترول بد است. اگر در فردی HDL پایین باشد، عامل خطر برای ابتلا به بیماری های قلبی عروقی محسوب می شود. پس اصطلاح چربی خون بالا درست نیست.
چربی خون بالا از عوامل اصلی حمله های قلبی و مغزی در جامعه صنعتی بوده و به ‏صورت خاموش و بی علامت در طول سالیان منجر به این عوارض وخیم می شود. بنابراین ‏تشخیص زود هنگام و درمان مناسب اهمیت ویژه ای دارد. در تمام موارد رژیم غذایی ‏سالم، كاهش وزن بدن، فعالیت ورزشی منظم و ترك مصرف سیگار بعنوان اولین قدم ‏توصیه می شود؛ با این حال در موارد مقاوم و همچنین در موارد شدید درمان دارویی لازم ‏است. مضرترین جزء چربی خون نوعی از كلسترول آسیب رسان است كه در آزمایشگاه ‏بعنوان ‏LDL‏ گزارش می شود و هدف اصلی درمان، كاهش این جزء و افزایش جزء مفید ‏كلسترول یعنی ‏HDL‏ می باشد. گاهاً جزء تری گلیسیرید چربی خون بسیار افزایش یافته ‏است كه درمان را الزامی می سازد. ‏
اگر پزشک شما تصمیم گرفته است که برای شما داروهای کاهش دهنده کلسترول خون را تجویز نماید علت آن این است که شما در معرض خطربالای ابتلا به بیماری قلبی یا سکته مغزی قرار دارید. اغلب درمان کاهش دهنده کلسترول خون شامل ترکیبی از رژیم غذایی و دارودرمانی است. اکثر بیماری های قلبی عروقی و بسیاری از سکته ها ی مغزی به دلیل تجمع و رسوب چربی، کلسترول و سایر مواد (که پلاک نامیده می شود) در دیواره داخلی سرخرگها، ایجاد می شوند. سرخرگها دچار گرفتگی و بنابراین تنگی شده و جریان خون کاهش می یابد.

داروهای کاهنده چربی خون

از جمله داروهای ضد چربی خون عباتند از:

مهارکننده های آنزیم HMG-COA ردوکتاز (استاتین ها)

داروی نیکوتینیک اسید (نیاسین) نوعی ویتامین B است که تولید کبدی برخی اجزای کلسترول بد (LDL) را کاهش می‌دهد. همچنین داروی نیکوتینیک اسید (نیاسین) می‌تواند سطح تری گلیسرید بالا را کاهش داده و سطح کلسترول خوب (HDL) را افزایش دهد. اگر نیکوتینیک اسید (نیاسین) برای بیمار تجویز می‌شود، ابتدا باید با دوز پایین آغاز شود و سپس مصرف آن افرایش یابد. گرگرفتگی را می‌توان با مصرف آسپرین،۳۰ دقیقه پیش از مصرف نیکوتینیک اسید (نیاسین) کاهش داد. الکل نباید با فاصله کمتر از ۲ ساعت پس از مصرف دارو استفاده شود، چرا که احتمال گرگرفتگی افزایش می‌یابد. حملات گرگرفتگی را می‌توان با مصرف آسپرین جویدنی بالغین یا شربت بروفن (بروفن مانند آسپرین یک داروی ضدالتهابی غیرکورتونی است) درمان نمود.
گروهی از داروها هستند که سبب تحریک بدن جهت تغییر شکل کلسترول و دفع آن از بدن می شوند . اثر عمده آنها کاهش کلسترول LDL است .
نام برخی از داروهای این گروه شامل لووستاتین، پراواستاتین، سیمواستاتین، فلوواستاتین و آتورواستاتین است .
عوارض جانبی احتمالی شامل یبوست ، درد یا گرفتگی معده و گازشکم هستند . برخی ازبیماران دچار درد عضلانی ، ضعف یا ادرار قهوه ای می شوند .
عارضه نادر ولی مهم استاتین ها عوارض كبدی و گاهاً عضلانی ‏است. آزمایشات دوره ای خون و توجه به علائمی نظیر ضعف، زردی و شلی عضلانی از ‏پیشگیری از این عوارض كمك كننده است.

مهارکننده های جذب کلسترول

یک داروی چربی خون است . روده کوچک کلسترول غذای مصرفی را جذب کرده و آن را به درون جریان خون رها می کند . داروی ازتیماید از طریق مهار جذب کلسترول غذایی کمک به کاهش کلسترول خون می کند . این دارو می تواند همراه با داروهای استاتین استفاده شود.
ترکیب استاتین و مهارکننده جذب کلسترول
داروی ترکیبی ازتیماید-سیمواستاتین(ویترین)هم باعث کاهش جذب کلسترول غذایی در روده کوچک می شود وهم تولید کلسترول در کبد را کاهش می دهد.

اسیدنیکوتینیک یا نیاسین

یک نوع ویتامین B است و به عنوان قرص ضد چربی خون مورد استفاده قرار می گیرد. این دارو را تنها با تجویز پزشک مصرف کنید. این دارو سبب کاهش کلسترول کل ، کلسترول LDL (بد) و تری گلیسرید می شود . این دارو هم چنین سطح کلسترول HDL (خوب ) را افزایش می دهد . را از طریق کاهش توانایی کبد در تولیدLDL و , VLDL کاهش می دهد . اگرچه تجویزهای متعددی وجود دارند ولیکن نیاسین به دلیل کمترین میزان عوارض جانبی ترجیح داده می شود . در استفاده از مکملهای غذایی حاوی نیاسین که بدون نسخه فروخته می شوند باید دقت نمایید که خیلی اتز موارد که استانداردهای لازم را ندارند، در کاهش تری گلیسرید خون موثر نیستند و ممکن است به کبد نیز آسیب برسانند .
این دارو از طریق کاهش توانایی کبد در تولیدLDL و , VLDL کاهش می دهد . اگرچه تجویزهای متعددی وجود دارند ولیکن نیاسین به دلیل کمترین میزان عوارض جانبی ترجیح داده می شود . در استفاده از مکملهای غذایی حاوی نیاسین که بدون نسخه فروخته می شوند باید دقت نمایید که خیلی اتز موارد که استانداردهای لازم را ندارند، در کاهش تری گلیسرید خون موثر نیستند و ممکن است به کبد نیز آسیب برسانند.
این دارو می تواند سبب بروز خارش و گرگرفتگی شود . همچنین ممکن است سبب ایجاد مشکلات گوارشی و سایر عوارض جانبی شود که پزشک برای شما شرح می دهد .

ترکیب نیاسین و استاتین

چنانچه پزشک شما توصیه به دریافت همزمان نیاسین و استاتین داشته باشد می توان از داروی ترکیبی سیمکر و یا ادویکر استفاده نمود که که در این صورت تعداد قرص های مورد مصرف کاهش می یابد . البته تاکنون هیچ مطالعه ای نشان نداده است که داروهای ترکیبی بیش از دریافت نیاسین و استاتین به تنهایی کلسترول را کاهش می دهند .

فیبرات ها

این داروهای کاهش کلسترول خون مقدار کلسترول تری گلیسرید را به میزان ۲۰ تا ۵۰ درصد کاهش و کلسترول خوب (HDL) را به مقدار ۱۰ تا ۱۵ درصد افزایش می دهند و به طور معمول همراه با دیگر داروهای کاهش دهنده کلسترول خون تجویز می شوند. داروهای فیبرات شامل فنوفیبرات (Tricor;Fenofibrate) و جمفیبروزیل (Lopid; Gemfibrozil) هستند. معمولاً داروی جمفیبروزیل برای کاهش کلسترول خون ، ۳۰ دقیقه قبل از صبحانه و شام خورده می شود و عوارض آن نادر است. عوارض این اروی کاهش کلسترول خون عبارتند از تهوع، نفخ، گیجی، درد معده و سردرد. فیبرات ها ممکن است احتمال ایجاد سنگ های صفراوی را افزایش دهند.
فیبریک اسیدها می توانند سبب افزایش برخی داروهای رقیق کننده خون شوند . این امر باید بدقت پایش گردد.

رزین های اسید صفراوی

بدن از کلسترول جهت تولید صفرا استفاده می‌کند که یک ماده اسیدی موثر در هضم غذا می‌باشد. تجمع‌دهنده‌های اسیدهای صفراوی از لحاظ شیمیایی در روده به صفرا متصل می‌شوند و از جذب مجدد صفرا جلوگیری می‌کنند. بدین طریق صفرا توسط مدفوع از بدن دفع می‌شود. کبد به این امر پاسخ جبرانی می‌دهد چرا که به عنوان سنگ بنای تولید صفرا، نیاز به کلسترول دارد. در نتیجه بدنبال مصرف بیشتر کلسترول توسط کبد، کلسترول کمتری وارد خون می‌شود. بنابراین این داروها جهت دفع کلسترول به بدن شما کمک می کنند . نام برخی از این داروها شامل کلستیرامین ، کلستیپول و کلسولام است.
این دو دارو به طور معمول مقدار کلسترول خون را تا حد ۱۰ تا ۲۰ درصد کاهش می دهند. کوئستران نوعی رزین کلسترامین است که به اسیدهای صفراوی دستگاه گوارش متصل می شود و کلسترول خون را همراه با مدفوع از بدن خارج می کند. اسیدهای صفراوی از کلسترول خون سامی شوند و به طور معمول به داخل گردش خون بر می گردند و دوباره به وسیله کبد به جریان در می آیند. وقتی اسیدهای صفراوی از بدن خارج می شوند، کبد باید برای ساختن اسیدهای صفراوی جدید، از کلسترول خارج از خون استفاده کند و در نتیجه مقدار کلسترول خون کاهش می یابد. کوئسرتان ممکن است در هضم و جذب طبیعی چربی خون هم دخالت کند.
این دارو ها اغلب به شکل پودر هستند که شما آنرا با آب یا آب میوه مخلوط می کنید . این داروها در دستگاه گوارش جذب نمی شوند ودر آنجا به کلسترول متصل می شوند.
عوارض جانبی ممکن است شامل یبوست، نفخ، تهوع و گاز شکم باشند . جهت کاهش این عوارض، فیبر غذایی و مایعات بیشتری استفاده کنید.

دارو و درمان گیاهی برای چربی خون بالا

56756c649a1bd

سطح بالای چربی یا کلسترول خون می‌تواند باعث عوارضی مانند آترواسکلروز (سفت و شکسته شدن عروق)، فشار خون بالا، بیماری‌های قلبی و عروقی، افزایش شانس ابتلا به سکته مغزی، کبد چرب و… شود.
بیماری افزایش چربی خون یا هیپرلیپیدمی است که از سال ها قبل به عنوان یکی از عوامل موثر در تنگی عروق مغز و اندام ها شناخته شده است. چند عامل باعث تنگی عروق می شوند؛ از جمله سیگار، استرس، فشارخون بالا، چربی خون بالا، دیابت، کمبود فعالیت فیزیکی و برخی دیگر از عواملی که اخیرا مطرح شده اند مثل «پروتئین سی واکنشی» (CRP)، همان پروتئینی که میزان آن هنگام التهاب بدن در خون بالا می رود. لیپوپروتئین A نیز پروتئین دیگری است که در بررسی های اپیدمیولوژیک برای بروز بیماری تصلب شرائین اندازه گیری می شود. یکی از مهم ترین عوامل تنگی عروقی مغز و اندام ها، چربی خون است که سن و سال نمی شناسد؛ زمانی که در جنگ ویتنام، جوانان ۲۰ ساله آمریکایی را کالبدشکافی می کردند، مشاهده شد در عروق کرونر قلب آنها رسوب چربی وجود دارد، بنابراین چربی ها از سنین پایین و بعد از بلوغ به تدریج در دیواره عروق شروع به ته نشین شدن و رسوب می کنند و باعث ایجاد پلاک هایی به نام آتروما یا آترواسکلروزیس (تصلب شرائین) می شوند. درمان گیاهی چربی خون یکی از روش های درمانی جهت کنترل و کاهش چربی خون، . درمان گیاهی چربی خون است. اکثر گیاهان دارویی به دلیل عوارض کمی که دارند بسیار مورد توجه قرار گرفته است.
داروهای گیاهی ضد چربی خون
رعایت رژیم غذایی، استفاده از درمان‌های جایگزین، مصرف گیاهان دارویی و میوه‌جات علاوه بر کاهش هزینه‌های درمان نتایج رضایت‌بخشی در عوارض افزایشی چربی خون بالا در بسیاری از جوامع داشته است. باید توجه داشت که تمایل به مصرف گیاهان دارویی کاهش‌دهنده چربی خون در اکثر جوامع حتی در کشورهای پیشرفته نیز به طور گسترده‌ای عمومیت یافته است.مصرف این گیاهان به خصوص زمانی که درمان‌های رایج قادر به کنترل بیماری نباشند چشمگیر می‌باشد.
اگرچه مصرف خودسرانه گیاهان دارویی توسط بیماران مبتلا به چربی خون بالا شاید موجب بهبود بیماری شود، ولی احتمال تداخل دارویی با داروهای رایج وجود دارد و به دلیل آنکه مصرف آن نامنظم و با دوز نامشخص و متغیر است، ممکن است موجب اختلال در کنترل بیماری شود. لذا در صورت تمایل به استفاده حتماً باید پزشک معالج را در جریان قرار داد. در این بازنگری نقش گیاهان دارویی رایج در پیشگیری و کاهش چربی خون بالا و احتمال سمیت و تداخلات دارویی آنها بررسی می‌ شود.
از جمله گیاهان مؤثر بر کاهش چربی خون عبارتند از:

  1. آویشن: دم‌کرده آویشن که از دیدگاه طب سنتی ایران دفع‌کننده رطوبت و بلغم از بدن است، از این گیاه دارویی به عنوان دارو گیاهی برای چربی خون نیز استفاده می شود.
  2. خرفه: مصرف خرفه به صورت خام یا پخته موجب کاهش چربی خون و رفع التهاب بدن می‌شود و یک داروی گیاهی برای چربی خون بالا محسوب می شود. در پزشکی طب سنتی ایران از خرفه برای رفع لاغری، رفع تشنگی و تقویت کننده قوای جسمانی استفاده می‌شود. خرفه تصفیه کننده خون، تب‌بر و مُدر «ادرارآور» است همچنین این گیاه صفراآور، ضد اسکوربوت و کمبود ویتامین C است. می‌توان از گیاه تازه خرفه به میزان 5 تا صد گرم روزی سه بار استفاده کرد که اثرات خوبی را بر بدن می‌گذارد. از گیاه دارویی خرفه می‌توان به صورت استعمال خارجی برای رفع سوختگی،‌ رفع میخچه، رفع دمل و جوش استفاده کرد.
  3. سیر: دربین گیاهان، سیر بیشترین قدرت را در کاهش کلسترول و تری‌گلیسرید خون دارد و یکی از مؤثرترین داروهای گیاهی چربی خون است. بیش از صد صنعت داروسازی در دنیا از سیر، فرآورده‌های دارویی تهیه کرده‌اند. سیر علاوه بر کاهش کلسترول و تری‌گلیسرید، خاصیت ضد میکروبی و ضد ویروسی دارد و فشارخون و قند خون را کاهش می‌دهد و خون را رقیق می‌کند. البته سیر تازه از سیر پخته بهتر اثر می‌کند. اثر سیر ترشی نیز مانند سیر تازه است. میوه زیتون و روغن آن هم کلسترول را کاهش می‌دهد. سال‌هاست مشخص شده است که روغن زیتون چربی خون را کاهش می‌دهد.
  4. تخم شوید: در داروخانه ها دارویی بنام آنتوم موجود است که به صورت قرص است و حاوی شاه تره، کاسنی و شوید می‌باشد. این دارو یک داروی گیاهی چربی خون و برای کاهش آن بسیار مؤثر است. این دارو که بیشترین ماده مۆثر آن شوید است، طبیعت گرم دارد. شوید، در کسانی که ترش می‌کنند و سوزش سردل دارند خیلی مۆثر است. همچنین زیاد کننده شیر و لاغر کننده است. پایین آورنده چربی خون نیز هست.
  5. چای پور (Puer) یکی از معروف‌ترین انواع چای چینی است که دارای خواص بسیار قوی کاهنده چربی و کلسترول است.
  6. خار مریم (Silybum Marianum L): خار مریم یکی از گیاهان دارویی برای چربی خون است. عصارۀ بذر گیاه داروئی خار مریم به سیلی مارین معروف است. سیلی مارین داروی گیاهی با خواص محافظت كبدی دارای تركیبات متعددی از جمله فلاوونوییدها با خواص آنتی‌اكسیدانی، تثبیت غشای سلولی و افزایش گلوتاتیون خون می‌باشد كه تأثیرات مثبت آن در بهبود بیماری‌های متعدد از جمله افزایش چربی خون در مطالعات آزمایشگاهی گزارش شده است .
  7. شنبلیله: شنبلیله در طب سنتی در بیماریهایی مانند دیابت، كلسترول بالا، یبوست، برونشیت، سوء هاضمه و مشكلات كلیوی تجویز می‌گردد.
    مطالعات انجام شده بر روی حیوانات آزمایشگاهی و بررسی‌های بالینی نشان می‌دهد كه این گیاه میزان قند خون را در افراد دیابتی كاهش داده و سطح كلسترول را نیز پایین‌ می‌آورد. مشابه سایر مواد غذایی دارای فیبر زیاد، ممكن است جهت یبوست نیز مفید باشد.
    تنها اثر جانبی این گیاه ایجاد اختلالات گوارشی خفیف در صورت مصرف زیاد آن است. عصارۀ حاصل از بذر شنبلیله ایجاد اثر تحریكی روی رحم خوكچه‌های هندی نموده است به همین دلیل زنان باردار بهتر است از مصرف آن پرهیز نموده و در صورت تمایل باید مقدار 5 گرم در روز و تحت نظر پزشك این دارو را مصرف نمایند.
  8. سه نوع نوشیدنی کاهش‌دهنده فشار خون، کلسترول و تری‌گلیسرید، شامل آب گوجه‌فرنگی، آب انار و آبغوره می‌باشد. این نوشیدنی‌ها می‌توانند بین وعده‌های غذایی یا همراه غذا مصرف شوند.
  9. میوه زیتون و روغن آن هم کلسترول را کاهش می‌دهند. مصرف برخی از روغن‌ها نیز HDL (کلسترول خوب) را بالا و LDL (کلسترول بد) را پایین می‌آورد مانند روغن بادام‌زمینی، هسته انگور، کنجد، ماهی و کتان. این روغن‌ها کلسترول و تری‌گلیسرید خون را هم پایین می‌آورند.
  10. کاسنی (Chicore): به نام عربی آن الهندبا است در حدیثی از حضرت محمد آمده است : برگی از کاسنی نیست مگر قطره ای از بهشت بر آن باشد. کاسنی تقویت کننده معده، ضد درد و ضد تب است و در درد چشم، بیماری‌های کبدی، یرقان، قولنج نارسای کلیوی و در بیماری‌های اعصاب از آن استفاده می‌شود. کاسنی طبیعت سرد دارد.
  11. فلفل سیاه: فلفل سیاه به دلیل داشتن ماده «پپرین» که موجب طعم تند فلفل می‌شود، تشکیل سلول‌های جدید چربی را متوقف می‌کند و خاصیت ضد چربی دارد. تحقیقات گذشته نشان می‌دهد که فلفل سیاه علاوه برداشتن مزیت‌های بسیار بر سلامتی، میزان چربی جریان خون را کاهش می‌دهد.
  12. عرق زیره: عرق زیره دارای طبعی گرم است، مصرف مجاز آن یك فنجان در نصف لیوان بعد از غذا می‌باشد. درمان به جهت كاهش كلسترول و چربی خون، می‌توان از آب مقطر زیره به جای چای روزانه استفاده نمود. در درمان و تقویت اعصاب و تقویت شنوایی و كلیه نیز استفاده می‌شود.
    تأثیر گیاهان در کاهش چربی خون یکسان نیست، تأثیر برخی از آن‌ها بیشتر است و به دلیل خاصیتی که در کاهش کلسترول و تری‌گلیسرید خون دارند، برای تهیه دارو نیز استفاده می‌شوند.

برای کاهش و پایین آوردن چربی خون چه بخوریم؟

f_11854820_1

چربی خون عبارتست از بالا رفتن مقدار تری‌گلیسرید یا کلسترول از مقدار طبیعی آنها در خون. میزان این مواد در خون در اثر مصرف مواد غذایی بیش از میزان مورد نیاز یا هنگام بروز اختلال در سوخت و ساز چربی، افزایش می‌یابد.

افزایش چربی خون با تجمع در دیواره رگ‌ها، تنگی آنها را به دنبال دارد و به همین دلیل باعث افزایش خطر ابتلا به سکته مغزی، درد قفسه سینه و گرفتگی عروق می‌شود. درمان به موقع و مناسب افزایش چربی خون، نه تنها قادر است از تنگی عروق قلبی جلوگیری کند، بلکه می‌تواند از پیشرفت آن نیز جلوگیری کرده و حتی باعث بهبود آن شود.

اولین و بهترین راه برای کاهش یا رفع این مشکل، اصلاح رژیم غذایی است.اگر از چربی خون بالا رنج می برید این گیاهان را بیشتر بخورید.

پس سوالی که مطرح می شود این است: رژیم غذایی مناسب چیست و برای کاهش چربی خون چه بخوریم؟

لذا  پیشگیری و کنترل این بیماری در مراحل اولیه  می تواند از عوارض جبران ناپذیر آن پیشگیری نماید. توصیه های ذیل در کنترل چربی های خون مفید می باشد:

برای چربی خون چه بخوریم؟

  • مواد غذایی زیر، داراي چربي‌‌هاي اشباع شده و ترانس هستند، مصرف آنها را به حداقل برسانيد:

گوشت‌هاي چرب، پوست مرغ، جگر، مغز، کله‌پاچه، سيراب، شيردان، روغن جامد، سوسيس، کالباس و ديگر فراورده‌هاي مشابه، کره، شير پرچرب، خامه، ماست پرچرب يا خامه‌اي، پنير خامه‌اي، روغن هسته خرما، روغن نارگيل، غذا‌هاي سرخ شده، انواع کيک، شيريني‌، و تارت تازه، بيسکويت‌ها، کيک و ديگر محصولات کارخانه‌اي که در ترکيبات آنها از روغن هيدروژنه استفاده شده است، مارگارين جامد و ديگر روغن‌هاي ترد که در دماي‌ اتاق جامد هستند. همچنین مبتلایان به کلسترول خون بالا و بیماران قلبی نباید روغن نارگیل و روغن پالم (نخل) مصرف کنند.

بهتر است به جای طبخ غذا با روغن‌های جامد و کره حیوانی و مارگارین از روغن‌های مایع مخصوصا روغن زیتون و کانولا (کلزا) در برنامه غذایی خود استفاده کنید.

مصرف میگو به دلیل داشتن مقداری گلسترول به صورت مداوم چندان مطلوب نیست و بهتر است مصرف تخم مرغ به 3 عدد در هفته محدود شود.

استفاده از گوشت‌ سفید (ماهی، مرغ و بوقلمون) به جای گوشت قرمز به دلیل داشتن چربي‌هاي غيراشباع می تواند جایگزین مناسبی باشد. مصرف مداوم امگا 3 به پايين آوردن سطح تري‌گليسريد خون کمک مي‌کند. ماهي، گردو و روغن کانولا منابع بسيار خوبي از امگا 3 هستند.

  • شیر کم چربى مصرف کنید.

بنا به پیشنهاد بعضى استادان پزشکى، تمام افراد باید از مقدار شیر کم چربى استفاده کنند. در یک مطالعه، داوطلبان نیم لیتر شیر به رژیم روزانه‏شان اضافه کردند و در پایان هفته دوازده، به طور متوسط حدود ۸ درصد در کلسترول دیده شد. بنابرای مصرف شیر کم چرب برای پایین آوردن چربی خون مؤثر است.

  • افزايش دريافت سهم سبزي‌ها به دليل آنكه فيبر دارند و از نظر ميزان آنتي‌اكسيدان‌ها قوي هستند، مي‌تواند موثر باشد. چربي‌ بد به تنهايي مشكل‌ساز نيست اما وقتي در بدن اكسيد شد، بيماري‌زا خواهد شد. در اينجا آنتي‌اكسيدان‌ها اثر پيشگيري‌كننده دارند. مصرف روزانه 3 تا 4 سهم ميوه‌ نيز توصيه مي‌شود البته مصرف بيش از اين مقدار، باعث چاقي و بروز اختلال در چربي‌خون مي‌شود.
  • چاقی منجر به افزایش چربی‌های مضر در کبد می‌شود. کاهش وزن باعث مهار آن می‌شود. راه‌حل‌های عملی کاهش کالری عبارتند از: به نصف رساندن میزان غذای سرو شده در رستوران‌، حذف کردن نان، چیپس و سایر مخلفات همراه وعده‌غذایی، حذف وعده‌های به اصطلاح ته‌بندی.
  • مصرف فیبرهای غذایی مانند سبوس گندم، آب‌گریپ‌فروت و پسیلیوم و سبزیجات می‌تواند چربی‌های خون را کاهش دهد و مصرف آنها همراه با غذا مفید است.
  • در رژیم غذایی خود از سیر استفاده کنید. سیر خام یا کمی پخته شده، به میزان یک تا دو حبه در روز تاثیر مناسبی دارد. مصرف سیر همچنین می‌تواند علاوه بر چربی، میزان فشار خون را نیز کاهش دهد.
  • مصرف سبزیجات مانند (کاهو و هویج) و میوه‌ها مانند سیب، زرد‌آلو، گلابی، پرتقال، لیمو، گریپ فروت و توت‌فرنگی را افزایش دهید.

حتما در کنار غذا، سبزی خوردن و یا سالاد تهیه شده با هویچ زیاد و روغن زیتون (یک قاشق غذاخوری) را میل کنید. هویج، کلسترول را به وسیله‏ى نوعى پکتین پایین مى‏آورد. در حقیقت با خوردن دو هویج در روز مى‏توان کلسترول را ۱۰ تا ۲۰ درصد کاهش داد.

کاهو، کلم سیاه و پیاز نیز همانند هویج حاوى نوعى پکتین هستند.

همچنین برخی دیگر از گیاهان مانند خرفه و دانه کنگر فرنگی نیز تری گلیسرید بالا را پایین می‌آورند و مصرفشان در بسیاری از کشورهای دنیا شایع است ولی متأسفانه در ایران استفاده از این گیاهان هنوز جا نیفتاده است.

به طور کلی تمام مواد غذایی گیاهی مانند سبزیجات، حبوبات وغلات فاقد کلسترول‌اند، اما در بین آنها موادی مانند جو، کدو، شوید و سیر اثر ضد کلسترول بسیار قوی‌تری را بروز می‌دهند. سویا نیز باعث کاهش کلسترول خون می‌شود.

خوردن یک کاسه بلغور جو می‌تواند یک روش در کاهش سطح برخی لیپوپروتئین‌ها که به عنوان کلسترول بد شناخته می‌شوند باشد که به صورت فیبر محلول است. این فیبر محلول به کاهش جذب کلسترول در خون کمک می‌کند. مصرف منظم حدود پنج گرم از این فیبر محلول، بسیار مفید است. جو در تهیه نان، کلوچه و انواع مختلفی از مواد غذایی به کار می رود.

  • دانه کتان (بزرک) مصرف کنید؛ چرا که پوسته سفت و غیر قابل هضمی دارد. بهتر است در آب خیسانده شود. مقدار مصرف آن 2.5 قاشق چای‌خوری و سه مرتبه در روز است. برخی از متخصصان تغذیه نیز تا 4 قاشق غذاخوری در روز را توصیه می‌کنند.
  • آلبالو، گیلاس، نارنج، لیموترش و گریپ‌فروت نیز از میوه‌هایی هستند که مصرفشان هم به صورت آب‌میوه و هم میوه تازه چربی و کلسترول خون را کاهش می‌دهد.
  • نوشیدن یک فنجان چای سبز می‌تواند به میزان قابل توجهی در کاهش کلسترول بد موثر باشد. چای سبز همچنین مانع از لخته شدن خون می‌شود و در محافظت از قلب و پیشگیری از سکته مغزی و بیماری‌های قلبی عروقی موثر است. قهوه تا روزي 4 فنجان کاملا بر چربي‌خون بي‌اثر است. حتي از سوي ديگر، مصرف‌ كافئين در مقادير بالا مي‌تواند كلسترول را بالا ببرد. بنابراین چای سبز به دلیل اینکه آنتي‌اكسيدان قوي است می تواند جایگزین مناسبی باشد.
  • همچنین میتوانید از مکمل هایی که با کلسترول مقابله میکنند استفاده کنید. نظیر:
  • ویتامین ۳ B یا نیاسین: کنت کوپر مى‏گوید: ممکن است مقادیر زیاد نیاسین) که به نام نیکوتینیک نیز شناخته شده (میزان کلسترول و LDL را کاهش دهد. بهتر است با مقادیر کم، در حدود ۱۰۰ می‌لى‏گرم در روز شروع کنیم. سپس به تدریج طى چند هفته به ۲ – ۱ گرم در هر بار مصرف برسانیم. یعنى با سه بار مصرف در روز به ۶ – ۳ گرم مصرف روزانه برسیم. باید هوشیار باشید که افزایش ناگهانى نیاسین منجر به خونریزى، ناراحتى‏هاى روده و در بعضى موارد اختلال کارکرد کبد مى‏شود.
  • ویتامین C: ویتامین C میزان HDL را در افراد مسن مورد مطالعه بالا مى‏برد مصرف روزانه یک گرم ویتامین C مى‏تواند تا هشت درصد، HDL را افزایش دهد.

بسیارى از میوه‏هاى سرشار از پکتین مانند مرکبات، گوجه، سیب زمینى، توت فرنگى و اسفناج از نظر ویتامین C نیز غنى هستند.

  • ویتامین E: مصرف روزانه ۵۰۰ واحد از ویتامین E در نود روز، به طور قابل ملاحظه‏اى سطح HDL را افزایش مى‏دهد.
  • کلسیم: اگر از مکمل کلسیم براى استخوان‏‌ها استفاده کنید، براى قلب‏تان نیز مفید است. مصرف روزانه، یک گرم کلسیم در طول هشت هفته، کلسترول را به میزان ۸ / ۴ کاهش داد. در یک مطالعه دیگر مصرف روزانه دو گرم در مدت دوازده ماه کلسترول را تا ۲۵ درصد کاهش داد.

نکته ای که حائزه اهمیت است این است که علاوه بر داشتن رژیم غذایی مناسب، اصلاح سبک زندگی و عدم مصرف دخانیات و الکل و داشتن برنامه ورزشی منظم نیز برای کنترل و کاهش چربی خون دارای اهمیت است.

میزان چربی خون نرمال

860e6c40-fc8c-11e3-8e49-e7c43f668e11_160942185

چربی خون عبارتست از بالا رفتن مقدارکلسترول و یا تری‌گلیسرید از مقدار طبیعی آنها در خون که باعث بیماری چربی خون می شود. میزان این مواد در خون در اثر مصرف مواد غذایی بیش از میزان مورد نیاز یا هنگام بروز اختلال در سوخت و ساز چربی، افزایش می‌یابد. چربی خون و قندخون بالا و همچنین غلظت بالای خون باعث گزگز، مورمور شدن و خواب‌رفتگی پا می‌شود و به هنگام خواب، کف پا بسیار داغ می‌شود و فرد را بیدار می‌کند.

تری گلیسیرید، یک ماده شیمیایی است که از چربی های اضافی موجود در غذا، در بدن به وجود می آید. تری گلیسیرید به همراه کلسترول در پلاسمای خون وجود دارد. بدن ما به مقدار کمی تری گلیسیرید برای سلامتی نیاز دارد.

تری گیسیرید خون از چربی های خورده شده و یا از منابع غذایی کربوهیدراتی به وجود می آید. انرژی موجود در غذا، بلافاصله در بدن مورد استفاده قرار نمی گیرد، بلکه تبدیل به تری گلیسیرید می شود و در سلول های چربی ذخیره می گردد.

حد نرمال چربی خون

سطح مطلوب کلسترول تام خون یا میزان چربی خون نرمال معادل با مقادیر کمتر از 200 میلی گرم/ دسی لیتر می باشد.

و سطح حاشیه ای و در مرز خطر برای کلسترول خون معادل بامقادیر بین 200 تا 239 میلی گرم/ دسی لیتر می باشد.

و سطح خطرناک کلسترول خون معادل با مقادیر 240 میلیگرم/دسی لیتر و بیشتر می باشد.

از آنجایی که میزان کلسترول بد یا LDL بیشترین رابطه را با بروز بیماری قلبی دارد، هدف اصلی درمان‌های پایین‌‌آورنده کلسترول خون، این جزء است. اما موضوع به سادگی در جدول‌‌های‌ بالا آمده است، نیست، و میزانی  از LDL که در آن باید درمان را شروع کرد، بسته به عوامل خطرساز برای بیماری قلبی در شما فرق می‌کند.

در اغلب افراد هدف درمان کاهش میزان LDL به زیر 130 میلی‌گرم در دسی‌لیتر است. اما اگر شما عوامل خطرساز برای بیماری قلبی داشته باشید، ممکن است هدف از درمان رساندن LDL  به زیر 100 میلی‌گرم در دسی‌لیتر است و در افراد در معرض خطر بسیار زیاد بیماری قلبی این میزان را باید به زیر 70 میلی‌گرم در دسی‌لیتر رساند.

مردان با سنین 35 سال به بالا و زنان با سنین 45 سال به بالا می بایست متناوبا سطوح کلسترول خونشان را ارزیابی نمایند اینکه دقیقا هر چند وقت یکبار باید کلسترول خونتان را اندازه گیری کنید بستگی به میزان کلسترول خون و میزان ریسک فاکتورها ی موثر در ابتلاء به بیماری قلبی در شما دارد، لذا باید به پزشک مربوطه مراجعه کنید.

علائم افزایش چربی خون

افزایش چربی های خون یکی از مشکلات شایع ناشی از زندگی شهرنشینی است که نه تنها افراد میانسال و سالمندان از آن رنج می برند، بلکه کم نیستند جوانان و نوجوانانی که این بیماری را تجربه نموده اند. متاسفانه باید اذعان داشت در خیلی از موارد این بیماری بدون هیچ علائمی در فرد وجود دارد که می تواند عوارض قلبی و عروقی را در فرد مبتلا حتی بدون علائم زمینه ای ایجاد نماید. لذا پیشگیری و کنترل این بیماری در مراحل اولیه می تواند از عوارض جبران ناپذیر آن پیشگیری نماید.

انجام آزمایش خون تنها راه تعیین میزان چربی خون است. در تعداد کمی از بیماران ممکن است حلقه سفید رنگی دور گودی چشم و یا رسوبات زرد رنگ چربی را در روی پلک ببینیم. این رسوبات چربی ممکن است بعضاً بر روی زانو، آرنج، کف دست ، مفاصل انگشتان و یا پاشنه پا نیز دیده شوند که در این موارد باید به فکر ارثی بودن بیماری بود و تمام افراد خانواده را مورد بررسی و آزمایش دقیق قرار داد.

علل

از دلایل افزایش چربی خون عبارتند از:

استعمال سیگار و دخانیات

استعمال سیگاربه دیواره ی رگ های خونی آسیب می رساند و منجر به رسوب ذرات چربی در دیواره عروق می شود. همچنین سطوحHDL یا کلسترول خوب را کاهش می دهد.

چاقی

داشتن نمایه توده بدنی 30 یا بالاتر شما را مستعد ابتلا به کلسترول خون بالامی کند. BMI بدین صورت محاسبه می شود که وزن خود را بر حسب کیلوگرم بر مجذور قدتان بر حسب متر تقسیم می کنید . عددی که بدست می آیدBMI نام دارد. درصورتی کهBMI محاسبه شده:

  1. کمتر از 19 باشد، کمبود وزن دارید و لاغر هستید.
  2. بین 19 تا 25باشد، وزن طبیعی دارید و در محدوده سلامت وزنی هستید.
  3. بین 25 تا 30باشد، اضافه وزن دارید.
  4. بیش از 30 باشد، چاق هستید.

رژیم غذایی ناسالم

استفاده از غذاهایی با چربی اشباع شده حیوانی باعث افزایش کلسترول و استفاده از چربی های اشباع شده گیاهی باعث کاهش آن می شود. مصرف منظم الکل نیز با اختلال چربی خون همراه است و باعث کاهش HDL و افزایش LDL و تری گلیسرید می گردد.

علل روحی و روانی

باید توجّه داشته باشید که هر استرسی می تواند باعث افزایش چربی خون شود؛ اصطلاح «چربی خون عصبی» که در بین مردم زیاد شنیده می شود؛ حکایت این نوع از افزایش چربی خون است. بی خوابی نیز می تواند اثر مشابهی داشته باشد.

نداشتن فعالیت بدنی

اگر فعالیت نداشته باشید، یک دلیل بزرگ برای کلسترول بالا است . به علت عدم فعالیت بدنی ، LDL یا کلسترول بد  افزایش می یابد  و HDL یا کلسترول خوب کاهش می یابد . به منظور جلوگیری از کلسترول بالا باید به طور منظم ورزش  کنید و بی حرکت  نباشید.

سن و جنس

در کلیه افراد با افزایش سن سطح چربی خون افزایش می یابد. همچنین در حالت کلی،زن ها در سن قبل از یائسگی میزان کلسترول کمتری نسبت به مردان دارند در حالی که بعد از سن یائسگی این میزان در حد قابل ملاحظه ای افزایش می یابد.

درمان

پس از اثبات وجود بیماری فشارخون درمان شامل دو قسمت است:

قسمت اوّل: در مواردی است که بیماری فشار خون در اثر یک بیماری دیگر مثل دیابت به وجود آمده است که در این موارد, هم باید بیماری زمینه ای درمان شود و هم فشار خون کنترل شود تا نتیجه مطلوب حاصل آید.

قسمت دوّم: کنترل فشار خون است که باید توصیه­ های زیر انجام پذیرد:

  1. اوّلین و شاید مهم ترین بخش درمان فشارخون برطرف کردن استرس­های محیطی، خانوادگی و عصبی است.
  2. با کاهش استرس های روانی درصد بسیاری از فشارخون­های بالا به حد نرمال نزدیک می­شود این یک روش اثبات شده در علم پزشکی است.
  3. ترک سیگار: سیگار به علت سموم متعددی که دارا می باشد در صورت همراهی با فشارخون, به شدت فرد را مستعد بیماری های قلبی عروقی می کند و ریسک سکته های قلبی و مغزی را افزایش می دهد. در صورت ترک مصرف سیگار این ریسک به حد عادی باز می گردد.
  4. رژیم غذایی مناسب که حاوی حداقل چربی و نمک باشد، تا هم فشار خون را کاهش دهد و هم ریسک بیماری های قلبی را کم کند.
  5. ورزش و فعالیت مناسب با سن و توانایی های جسمی
  6. کاهش وزن در افراد چاق
  7. درمان دارویی: از آنجا که فشارخون یک بیماری مزمن می باشد, ممکن است جهت کنترل آن، نیاز به مصرف دارو تا آخر عمر باشد، بنابراین بیماران نباید انتظار داشته باشند که پس از مصرف چند ماه و یا گاهی چند سال داروهای ضد فشار خون می­توانند آن‌ها را قطع کنند, بلکه گاهی تا آخر عمر باید مصرف شود تا از زندگی عادی و طبیعی برخوردار باشند و دچار عوارض افزایش فشارخون مانند سکته­های قلبی و مغزی نگردند.

انواع چربی خون

918185-lipos_koilia_680_427943_W41Q2Y

افزايش چربي خون همراه با بيماريهايي مانند کم کاري تيروييد، بعضي از بيماريهاي کبدي و کليوي ، بيماريهاي قند( ديابت) ، نارسايي مزمن کليه، چاقي، بعضي از عفونتها ، اعتياد به الکل ، ايدز و … ديده مي شود.

همچنين افزايش چربي خون ممکن است علامت بيماري ديگري نبوده و بيمار به صورت اوليه دچار آن شود. براي تشخيص بالا بودن چربي خون، اندازه گيري دو نوع چربي خوني يعني کلسترول و تري گليسيريد انجام مي شود. در اين ميان معمولا افزايش کلسترول به عنوان عامل بيماري زاي جديدتري مطرح مي شود.

لازم به ذکر است که میوه ها ، سبزیجات، روغن های گیاهی، غلات و آجیل دارای کمترین مقدار کلسترول و زرده تخم مرغ و گوشت ها دارای بیشترین مقدار کلسترول هستند.

بدن ما نیاز به کلسترول دارد تا بتواند اعمال خود را به درستی انجام دهد.

انواع چربی خون

چربی های خون در بدن عبارتند از :

  • تری گلیسرید: تری گلیسرید ها بافت ذخیره چربی در بدن است.
  • كلسترول: نوعي چربي است كه در ساختمان كليه سلولهاي بدن بكار رفته است. كلسترول در داخل بدن، به صورتهاي مختلفي منتقل مي‌شود. و قسمت اعظم آن درکبد ساخته می شود .

کلسترول به دو طریق در بدن به وجود می آید:

  1. بدن خودش کلسترول می سازد. بیشترین کلسترول را کبد می سازد و مقدار آن، روزانه در حدود 1000 میلی گرم می باشد.
  2. کلسترول وارد شده به بدن، از طریق خوردن مواد غذایی از جمله: گوشت قرمز، مرغ، ماهی و لبنیات. انجمن قلب آمریکا توصیه کرده است که هر فرد باید روزانه کمتر از 300 میلی گرم کلسترول مصرف کند تا دچار بیماری نشود.

بهترین راه برای کنترل کلسترول خون، کاهش وزن از طریق افزایش فعالیت بدنی و کاهش مصرف غذاهای پرچرب می باشد.

  • لیپوپروتئین ها: موادي بنام ليپوپروتئين‌ها، که شامل LDL ، HDL و VLDL است، كلسترول و چربی ها را در داخل خون، حمل مي‌كنند. دو نوع اصلي ليپوپروتئين‌ها عبارتند از ليپوپروتئين با چگالي كم (LDL) و ليپوپروتئين با چگالي زياد (HDL LDL) عمدتاً مسئول انتقال كلسترول به بدن است و HDL، كلسترول را از جريان خون خارج مي‌كند.

انواع لیپووروتئین ها

HDL (لیپوپروتئین با وزن خالص بالا): کمک می کند تا چربی از بدن خارج شود و به عنوان کلسترول”خوب”شناخته می شود. مقدار بالای آن شانس بیماری قلبی و سکته را پایین می آورد.

LDL (لیپوپروتئین با وزن خالص کم): چربی بیشتر و پروتئین کمی را از کبد به سایر قسمتهای بدن حمل می کند. سطح مشخصی از LDL در بدن طبیعی است. به LDLکلسترول، کلسترول”بد”گفته می شود زیرا مقدار زیاد آن شانس بیماری قلبی را بالا می برد.

VLDL (لیپوپروتئین با وزن خالص بسیار پایین): مقدار بسیار کمی پروتئین دارد. وظیفه اصلی آن توزیع تریگلیسیرید تولید شده در کبد است. مقدار بالای VLDL می تواند باعث افزایش شانس بیماری قلبی عروقی شود.

تری گلیسیرید ها:  نوعی از چربی هستند که برای ذخیره انرژی و تأمین انرژی عضلات مورد استفاده قرار می گیرند. تنها مقادیر کمی در خون وجود دارند و مقادیر بالای تری گلیسیرید همراه کلسترول شانس بیماری های قلبی رابالا می برد به خصوص اگر همراه با افزایش LDL باشد.

افزايش کلسترول با تراکم پايين ( LDL ) منجر به عوارض عروقي به صورت تصلب شرايين (اترواسکروز) در عروق مختلف مي شود که مي تواند باعث سکته هاي قلبي و مغزي شود. از طرف ديگر افزايش کلسترول با تراکم بالا ( HDL ) بر خلاف افزايش LDL عمل کرده و منجر به جلوگيري از عوارض ذکر شده مي گردد. مردان پس از ۳۵ سالگي و زنان پس از ۴۵ سالگي، بايد سطح كلسترول خون خود را منظماً اندازه‌گيري نمايند.

کلیه چربی ها چه منشاء خوراکی داشته باشند و چه در بدن ساخته شوند باید برای استفاده در سایر بافت ها یا ذخیره شدن از طریق اتصال به پروتئین ها منتقل شوند.

علائم افزایش چربی خون

علائم و نشانه های افزایش چربی خون عبارتند از:

خواب رفتن پا‌ها و احساس حالت گز گز در پاها (چربی خون و قندخون بالا و همچنین غلظت بالای خون باعث گزگز، مورمور شدن و خواب‌رفتگی پا می‌شود و به هنگام خواب، کف پا بسیار داغ می‌شود و فرد را بیدار می‌کند.)

  1. سرگیجگی و تعریق زیاد
  2. احساس سنگینی، خستگی یا کوفتگی در بدن
  3. خواب آلودگی
  4. سوزش و احساس افزایش حرارت نقاط مختلف بدن به خصوص کف پا که معمولاً در شب تشدید می‌شود.
  5. دردهای نسبتاً مقاوم به درمان در ناحیه ساق و کف پا و گاهی هم در سایر نواحی بدن
  6. سردردهایی که معمولاً به صورت سنگینی سر خودنمایی می‌کند.
  7. خشکی و یا تلخی دهان
  8. سرگیجه و گاهی وزوز گوش
  9. سردرد، سرگیجه، سنگینی، خواب آلودگی، طپش قلب و علایمی از این دست، پس از مصرف غذاهای چرب؛ و تسکین این علایم با مصرف موادی مثل آبغوره، آبلیمو یا سرکه
  10. ورم و پف کردن صورت

علائم ذکر شده در بالا ناشی از سنگین و غلیظ شدن خون در اثر افزایش چربی خون است که باعث کندی حرکت خون در عروق می‌شود و لذا باعث اختلال خون‌رسانی و کمبود نسبی اکسیژن در بافت‌ها خواهد شد و دیگری افزایش حرارت بدن در اثر افزایش صفرا است.

راهها و روش های کنترل

چربی های مواد به دو گروه اشباع شده و اشباع نشده تقسیم می گردند. چربی های اشباع شده ( مانند گوشت قرمز سوسیس، کالباس، همبرگر، قلوه، مغز زبان، کره، پنیر، بستنی، شکلات، نارگیل ، کلوچه، پیراشکی و شیر پرچرب) مستقیما چربی خون را افزایش می دهند؛ در حالی که چربی های اشباع نشده ( مانند روغن زیتون، روغن آفتابگردان، روغن سویا، روغن ذرت و گوشت ماهی، اردک و غاز) چنین اثری ندارند ، به علاوه چربی های اشباع نشده موجود در ماهی نه تنها خطر انسداد عروق را کاهش می دهد، بلکه به رقیق شدن خون کمک می کنند. بنابراین برای کنترل چربی خون توصیه می کنیم:

  1. مصرف مواد غذائی حاوی چربی های اشباع شده را تا حد ممکن کاهش دهید.
  2. حداقل دوبار در هفته از ماهی ( به صورت کبابی یا پخته ) استفاده نمایید.
  3. حتی الامکان کره نباتی یا مارگارین را جایگزین کره معمولی کنید.
  4. در هفته بیشتر از سه یا چهار عدد تخم مرغ استفاده نکنید.
  5. مرتب ورزش کنید.
  6. حداقل چهار تا پنج نوع میوه یا سبزی تازه در وعده غذایی روزانه خود بگنجانید.
  7. سیگار نکشید.
  8. استرسهای محیطی را تا حد ممکن کاهش دهید.

علتها و عوامل چربی خون

چاقي333333

به بالا رفتن کلسترول یا تری‌گلیسرید در خون که در اثر مصرف مواد غذایی بیش از میزان مورد نیاز یا هنگام بروز اختلال در سوخت و ساز چربی افزایش می‌یابد، بیماری چربی خون گفته می‌شود. لازم به ذکر است که کلسترول یک نوع چربی است که در همه سلول‌های بدن شما یافت می‌شود. کلسترول در خون حل نمی‌شود و توسط لیپوپروتئین‌ها وارد سلول و از آن خارج می‌گردد. لیپوپروتئین ترکیبی از پروتئین و چربی است و چربی را در خون حمل می‌کند. وجود کلسترول در کبد، نخاع و مغز ضروری است.

كنترل ميزان چربي خون در بدن، يكي از راه‌هاي اصلي پيشگيري از بیماری‌های قلبی و عروقی است.

علل چربی خون

علل مختلفي براي افزايش كلسترول خون وجود دارند، برخي از آنها قابل كنترل و برخي ديگر غير قابل كنترل هستند.

عواملي كه قابل كنترل نيستند:

  • وراثت: چربي خون بالا در برخي از خانواده ها ارثي است.
  • سن و جنس: جنسیت و سن افراد می تواند یکی از عوامل چربی خون محسوب شود. با افزايش سن ميزان كلسترول بد (LDL) افزايش مي‌يابد. زنان تا قبل از يائسگي ميزان كلسترول كمتري نسبت به مردان همسن خود دارند، اما بعد از يائسگي كلسترول آنها از مردان همسن خود بيشتر ميشود.

عواملي كه قابل كنترل هستند:

  • رژيم غذايي: رژيم غذايي غني از چربي هاي اشباع شده (روغـن هاي حيواني و جامد) باعث بالارفتن كلسترول خون مي شوند و ممکن است علت چربی خون شما باشد و تأثیر زیادی در افزایش آن داشته باشد.
  • افزايش وزن: چاقي منجر به بالارفتن سطح LDL و كاهش HDL مي شود.
  • فعاليت بدني: نداشتن فعاليت ورزشي منظم منجر بـه چاقي و افزايش ميزان كلسترول بد (LDL) مي شود. ورزش سطح HDL خون را افزايش مي دهد.

علائم افزایش چربی خون

افزایش چربی خون در بدن می توانند سبب اختلالات دیگری شود. این اختلالات از علائم و نشانه های چربی خون می باشند که عبارت است از:

  • سرگیجه و سردرد وزوزگوش
  • سنگینی، خواب آلودگی، طپش قلب و نشانه هایی از این قبیل پس از مصرف غذاهای چرب
  • خستگی یا کوفتگی در بدن
  • افزایش تعریق بدن
  • خشکی دهان
  • تلخی دهان
  • ورم و پف کردن صورت
  • گرهک‌های‌ زرد رنگ‌ چربی‌ در پوست‌ زیر چشم‌ها
  • سوزش و احساس افزایش حرارت نقاط مختلف بدن به خصوص کف پا
  • گرهک‌های‌ زرد رنگ‌ چربی‌ در پوست‌ ناحیه‌ آرنج‌ و زانو
  • حلقه‌های‌ سفیدرنگ‌ در اطراف‌ مردمک‌ چشم‌
  • چاقی

هر یک از این علائم, ممکن است مرتبط به یکی نوع خاص چربی خون باشد. به عنوان نمونه نقص در برداشت چربی تری گلیسرید در خون, سبب التهاب لوزالمعده و درد شکمی می شود و یکی از علائم این مسئله, بزرگ شدن کبد و طحال است. افزایش کلسترول خون, معمولا علائمی ندارد با این حال در برخی موارد گرهک‌های‌ زرد رنگ‌ چربی‌ در پوست‌ زیر چشم‌ها و ناحیه‌ آرنج‌ و زانو و حلقه‌های‌ سفیدرنگ‌ در اطراف‌ مردمک‌ چشم‌ ممکن است خبر از بالا بودن کلسترول در خون بدهد.

عوارض

جود چربی‌ها به اندازه کافی و طبیعی نه تنها مشکلی برای سلامت فرد ایجاد نمی‌کند که حتی ضروری است. در حقیقت، این چربی‌ها قسمت عمده دیواره سلولی را تشکیل می‌دهد و در تک‌تک سلول‌های بدن نقش مهمی را در حفاظت از سلول ایفا می‌کند. علاوه بر این، بسیاری از هورمون‌های بدن مانند هورمون‌های جنسی نیز از کلسترول ساخته می‌شود و به همین دلیل وجود چربی‌ها و بخصوص کلسترول در این مورد ضروری است.

به این ترتیب نباید تصور کنیم چربی‌ خون مضر است، زیرا چربی هم مانند دیگر موارد اگر به اندازه کافی و نرمال باشد برای حفظ عملکرد طبیعی بدن ضروری خواهد بود.

مشکل اما زمانی شروع می‌شود که میزان چربی‌های خون از حد مجاز بالاتر می‌رود و آن وقت است که همین چربی‌ها، زمینه‌ساز بروز بیماری‌های مختلف خواهد شد.

تجمع چربی بیش از حد در خون می‌تواند عامل بروز بیماری‌ها و مشکلاتی مانند تصلب شرایین باشد و زمینه‌ساز بروز بیماری‌های قلبی ـ عروقی، مغزی و اختلالات عروق محیطی خواهد بود و حتی در کلیه‌ و چشم هم می‌تواند مشکلاتی را برای فرد ایجاد کند.

پیشگیری

چربی خون بالا تا حد زیادی قابل پیشگیری و درمان است. یک رژیم غذایی سالم ، ورزش منظم و گاهی دارو درمانی منتهی به کاهش چربی خون می شوند.

راههای پیشگیری از افزایش چربی خون عبارتند از:

  • کاهش وزن، رسیدن به سطح مطلوب
  • محدود کردن مصرف مواد غذایی پرچرب، شیرین و دارای کلسترول بالا.
  • عدم مصرف الکل
  • جایگزین کردن چربی های گیاهی به جای چربی های حیوانی
  • افزایش فعالیت بدنی(داشتن تحرک)

تشخیص بیماری چربی خون

برای تشخیص چربی خون، کلسترول و تری گلیسیرید بالا، اندازه گیری دو نوع چربی خون یعنی کلسترول وتری گلیسیرید انجام می‌شود. دراین میان معمولا افزایش کلسترول به عنوان عامل بیماری‌زای جدیدتری مطرح می‌شود. برای اندازه‌گیری دقیق چربی‌های خون باید 9 تا 12 ساعت پیش از خون گرفتن چیزی به جز آب نخورید و ننوشید. میزان کلسترول و تری‌گلیسرید خون معمولا به میلی‌گرم کلسترول در دسی‌لیتر در خون اندازه‌گیری می‌شود.

توصیه می شود اولین بار میزان کلسترول قبل از 30 سالگی اندازه گیری شود تا کلسترول بالای ارثی تشخیص داده شود. سپس تا سه 50 سالگی هر 5 سال و پس از آن هر 3 سال لازم است زیرا با افزایش سن عروق به طور طبیعی سخت تر می شوند. در صورت ابتلا به دیابت، کلسترول باید حداقل سالانه اندازه گیری شود.

علاوه بر افزایش سن و دیابت عوامل دیگری مانند سابقه فامیلی ابتلا به بیماری عروق کرنر قلب، استعمال دخانیات، پرفشاری خون و افزایش وزن نیز زمینه ساز کلسترول بالا می شوند که توجه بیشتری را به این مسئله می طلبد.

گرچه چاقی عامل افزایش دهنده کلسترول بد خون است که معمولا به دلیل تغذیه نامناسب بروز می کند اما افراد لاغر نیز از این بیماری مصون نیستند که در آنها معمولا سابقه خانوادگی علت بیماری است.

توصیه های تغذیه ای

  • چربی گوشت و پوست مرغ قبل از پخت از آنها جدا گردد.
  • مصرف زرده تخم مرغ حداکثر به سه عدد در هفته محدود گردد.
  • مصرف دل، قلوه، کله پاچه و مغز محدود گردد.
  • به جای سرخ کردن مواد غذایی از روش آب پز، بخارپز، یا کباب کردن و از فر جهت پخت مواد غذایی استفاده شود.
  • در هر هفته حداقل 2 وعده ماهی مصرف شود و در پخت آن نیز از روشهای کبابی، بخارپز و فرپز استفاده شود.
  • به طور کلی در پخت مواد غذایی از روغن کمتری استفاده شود.
  • از روغن مایع(سویا، کلزا و زیتون) به جای روغن جامد استفاده شود.

رژیم غذایی برای کاهش چربی خون بالا

diet-1024x768

بالا بودن چربی های خون جزو شایع ترین اختلالات تغذیه ای به شمار می آید که به اشکال مختلف مثل بالا بودن کلسترول خون، بالا بودن تری گلیسرید و بالا بودن LDL(کلسترول بد) یا پایین بودن HDL (کلسترول خوب) قابل بررسی است:

در واقع کلسترول علاوه بر دریافت، از طریق رژیم غذایی در سلول های کبدی نیز ساخته می شود که این مسئله اخیر می تواند بر اساس سابقه خانوادگی موجب بالا رفتن ساخت و ساز شود و بهتر است تمامی افراد چنین خانواده هایی تحت رژیم کم کلسترول قرار گیرند.

خطر ابتلا به بيماري قلب و عروق و بروز حمله قلبي را مي‌توان با بوجود آوردن تغييراتي كه ميزان كلسترول را پايين بياورد كاهش داد.

رژیم غذایی برای چربی خون

برای کنترل و درمان چربی خون بالا، در برخی موارد، نیاز به دارو درمانی است، ولی با این  حال در هر زمان  در کنار مصـرف دارو یا حتی برای پیشگیری از بیماری، توجه به دو رکن مهم، «بهبود الگوی غذایی» و «اصلاح شیوه زندگی»، از اهمیت بسزایی برخوردار است.

  1. سبوس ذرت به اندازه سبوس جو و لوبیا در کاهش کلسترول مؤثر است و میتوان آن را به رژیم غذایی چربی خون افزود. یک قاشق غذا خورى سبوس ذرت در هر وعده غذا )اضافه شده به سوپ یا آب گوجه( مى‏تواند بعد از دوازده هفته، سطح کلسترول را حدود 20 درصد کاهش دهد.
  2. مصرف حداکثر ۲ عدد زرده تخم مرغ در هفته (استفاده از سفیده به شکل آب پز مانعی ندارد).
  3. شیر کم چربى مصرف کنید. بنا به پیشنهاد بعضى استادان پزشکى، تمام افراد باید از مقدار شیر کم چربى استفاده کنند. در یک مطالعه، داوطلبان نیم لیتر شیر به رژیم روزانه‏شان اضافه کردند و در پایان هفته دوازده، به طور متوسط حدود 8 درصد در کلسترول دیده شد.
  4. گوشت مرغ و ماهی را بجاي گوشت قرمز استفاده کنید . مرغ کلسترول ندارد. البته بایستی قبل از مصرف پوست مرغ جدا شود..
  5. نخود فرنگی خشک ، لوبیا و سویا می تواند به عنوان جایگزین گوشت باشند چون میزان کمی چربی هاي اشباع و کلسترول دارند . نخود خشک و حبوبات نیز داراي مقدار زیادي فیبر هستند ، که می تواند به کاهش کلسترول خون کمک کنند.
  6. مصرف روزانه 1/2 لیوان هویج رنده شده در روز.
  7. آب بنوشید. تحقیقات نشان می دهد که نوشیدن روزی پنج لیوان یا بیشتر آب، سبب کاهش کلسترول شده و احتمال بیماری های قلبی را 50 تا 60 درصد کاهش می دهد.
  8. گریپ فروت بخورید. مصرف روزانه یک عدد گریپ فروت سبب کاهش 11 درصد کلسترول خون می شود. این میوه علاوه بر کاهش کلسترول، به کاهش وزن کمک می کند و خاصیت ضد سرطانی دارد و اختلال خواب را از بین می برد.
  9. از چای سبز غافل نشوید. چای سبز یکی از موثرترین مواد غذایی در کاهش کلسترول است.
  10. زیاد سالاد بخورید. از سبزی های حاوی برگ سبز استفاده کنید و می توانید آن را در رژیم غذایی برای کاهش چربی خون قرار بگیرد.
  11. و زیاد سالاد بخورید
  12. روغن زیتون و روغن گردو باعث کاهش تری گلیسرید می‌شوند.
  13. انگور با شیرینی طبیعی به دلیل وجود ماده آنتوسیانین‌ به کاهش تری گلیسرید کمک می‌کند. همچنین زغال اخته نیز حاوی این ترکیب است.
  14. اسفناج حاوی آلفا لیپوئیک است که تا 60 درصد تری گلیسرید را کاهش می‌دهد و سایر سبزیجات مانند کلم بروکلی، نخود فرنگی و برخی از میوه‌ها از جمله گوجه فرنگی، پرتقال، گریپ فروت، لیمو و لیموترش نیز حاوی آلفالیپوئیک هستند.
  15. سیر خام بخورید. محققان از مدت‏ها پیش مى‏دانستند که مصرف زیاد سیر خام، مى‏تواند چربى‏هاى مضر بدن را کاهش دهد. متأسفانه بوى بد سیر مى‏تواند دوستان‏تان را از شما دور کند. باید بدانید که اگر براى از بین بردن بوى بد آن، پخته شوند خاصیت ضد کلسترولى را نیز از دست مى‏دهند. سیر یکی از بهترین درمانها برای کاهش میزان تری گلیسیریدها می باشد. مقاله ای که در سال 2006 در مجله تغذیه منتشر شده است بیان کرده که گنجاندن سیر در رژیم غذایی به پایین آمدن میزان تری گلیسیریدها، قند خون و میزان کلسترول کمک می کند. سیر خام دارای تاثیر بیشتری نسبت به سیر پخته در کنترل کردن این سه پارامتر می باشد، زیرا سیر خام فعالیت پایین آوردندگی چربی دارد. اضافه کردن سیر در رژیم غذایی برای چربی خون بالا می تواند بسیار مؤثر باشد.
  • روزانه 2 تا 3 حبه سیر خام را با معده خالی به مدت 2 تا 3 ماه مصرف کنید. همچنین می توانید سیر تازه را در تهیه سس سالادتان به عنوان چاشنی بگنجانید.
  • یا اینکه، بعد از مشورت با پزشک از مکمل های سیر استفاده کنید.

16. سرکه سیب هم به کاهش تری گلیسیریدها و به همان اندازه به کاهش کلسترول کمک می کند. مطالعه ای که در سال 2008 در مجله علوم زیستی پاکستان منتشر شده است نشان می دهد که سرکه سیب به بهبود پروفایل لیپیدی سرم( یعنی میزان چربیهای خون) در محدوده نرمال از طریق کاهش تری گلیسیریدها و کلسترول بد یا LDL  و بالا رفتن کلسترول خوب یا HDL  در موشهای آزمایشی دیابتی کمک می کند. سرکه سیب همچنین در درمان کبد چرب نیز موثر می باشد.

  • یک قاشق چایخوری سرکه سیب خالص و فیلتر نشده را در یک لیوان آب بریزید.
  • کمی عسل به آن اضافه کنید.
  • این محلول را 2 بار در روز به مدت حداقل چند ماه مصرف کنید.
  • همچنین می توانید سرکه سیب را با پرتقال تازه، سیب، انگور یا دیگر آبمیوه ها مخلوط کرده و مصرف کنید.

17. گردو، بادام، بادام زمینی، فندق، پسته، ، و دیگر آجیل ها و دانه ها در کنترل کلسترول بالا مفید هستند زیرا غنی از استرول های گیاهی و فیبر است. ، به ویژه، گردو  برای  کاهش سطح کلسترول و تری گلیسرید ها کمک  میکند در مصرف آن زیاده روی نکنید همچنین غلات سبوس دار و دیگر غذاهای فیبر دار هم مصرف کنیدهمراه با این داروهای خانگی، رژیم غذایی و شیوه زندگی سالم  را انتخاب کنید. به علاوه، یک رژیم غذایی سرشار از ویتامین ث 100تا 200 میلی گرم در روز برای کمک به پایین آوردن کلسترول  بسیار خوب است.

18. پیاز قرمز در مبارزه با کلسترول بالا مفید است. دانشمندان در هنگ کنگ نشان دادند که به کاهش کلسترول بد و بالا بردن سطح کلسترول خوب مفید است. این، به نوبه خود، باعث کاهش خطر ابتلا به بیماری های قلبی می شود.

  • آب پیاز و عسل از هرکدام یک قاشق چای خوری مخلوط کنید.  یک بار در روزبنوشید
  • یک عدد پیاز را ریز خرد کرده و یک چهارم قاشق چای خوری فلفل را به یک فنجان دوغ اضافه کرده و هر روز بنوشید.
  • همچنین از  پیاز، زنجبیل، سیر در رژیم غذایی خود استفاده کنید.

از چه غذاهایی باید پرهیز کنیم؟

  1. گوشت و فرآورده‌های آن، لبنیات پرچربی و کره، ‌غنی از نوعی چربی هستند که باعث افزایش سطح ال دی ال در خون می‌شوند. مصرف این غذاها را باید به حداقل رساند.
  2. همچنین مصرف کیک و بیسکویت به علت نوع چربی بکار رفته در آن‌ها سبب افزایش سطح ال دی ال می‌شود.
  3. انواع غذاها و سوپ‌های آماده مصرف و یا کنسرو شده، ‌غذاهای بیرون از منزل، سوسیس و کالباس و گوشت‌های نمک سود شده و بطور کلی گوشت و فرآورده‌های آن و همچنین تنقلات شور، سرشار از نمک (سدیم کلراید) هستند. دریافت زیاد سدیم با فشارخون بالا ارتباط دارد که از عوامل خطر جدی در بروز بیماری قلبی می‌باشد. کاهش مصرف این نوع غذاها و نمک طعام سر سفره به کاهش فشارخون کمک می‌کند.
  4. حذف لبنیات پرچرب و جایگزین كردن آن با انواع كم چرب (زیر 1/5 درصد چربی) یا بدون چربی، شامل خامه ها، پنیر‌های خامه‌ای (گودا، پیتزا و…)، ماست‌های پرچرب، سر شیر و…
  5. حذف كامل مصرف بعضی از غذاهای دریایی كه حاوی كلسترول بالا هستند، مثل: خرچنگ، میگو، خاویار، صدف.
  6. حذف آجیل در افراد با كلسترول بالا لزومی ندارد و افراد با تری گلیسیرید بالا، باید مغزهای گیاهی را هم محدود كنند زیرا تری گلیسرید در برابر كاهش، مقاومت بیشتری نشان می دهد. بادام زمینی در هر دو مورد ممنوع است.

تغییرات در شیوه زندگی به عنوان درمان اولیه در بسیاري از بیماران مبتلا به چربی خون بالا توصیه میشود.

رژیم غذایی و ورزش می تواند اثر مفید بر روي غلظت چربی خون داشته باشند. ورزش منظم هوازي، به خصوص براي 2 ساعت یا بیشتر در هفته، با بهبود سطح چربی همراه است بهترین ورزش پیاده روي ، دوچرخه سواري و شنا است.

استرس هاي محیطی را تا حد ممکن کاهش دهید و از مصرف الکل و سیگار به شدت پرهیز شود.

افزایش چربی خون با تجمع در دیواره رگ ها، تنگی آنها را به دنبال دارد و به همین دلیل باعث افزایش خطر ابتلا به سکته مغزی، درد قفسه سینه و گرفتگی عروق می شود.

درمان به موقع و مناسب افزایش چربی خون، نه تنها قادر است از تنگی عروق قلبی جلوگیری کند، بلکه می تواند از پیشرفت آن نیز جلوگیری کرده و حتی باعث بهبود شود.

به طور کلی، عموم افراد جامعه باید از سن ۲۰سالگی نسبت به آزمایش چربی خون خود اقدام کنند.

چنانچه سطح چربی خون شما طبیعی است، هر پنج سال یک بار (از سن ۲۰ سالگی به بعد) و در صورت بالا بودن چربی خون، باید هر دو تا شش ماه، یک بار چربی خون خود را آزمایش کنید.

راهها و روشهای کم کردن و کاهش چربی خون

çocuklarda_kalp_potansiyelanne

چربی خون به افزایش سطح چربی در جریان خون است . این چربی ها شامل ترکیبات کلسترول، فسفولیپیدها و تري گلیسیرید در خون میباشند .چربی هاي مواد به دو گروه اشباع شده و اشباع نشده تقسیم می گردند.

چربی هاي اشباع شده

مانند گوشت قرمز سوسیس، کالباس، همبرگر، قلوه، مغز، زبان، کره، پنیر، بستنی، شکلات، نارگیل ، کلوچه، پیراشکی و شیر پرچرب که مستقیما چربی خون را افزایش می دهند.

چربی هاي اشباع نشده

مانند روغن زیتون، روغن آفتابگردان، روغن سویا، روغن ذرت و گوشت ماهی، اردك و غاز که اثرشان مانند چربی هاي اشباع شده نیست و مستقیما چربی خون را افزایش نمی دهند؛ به علاوه چربی هاي اشباع نشده موجود در ماهی نه تنها خطر انسداد عروق را کاهش می دهد، بلکه به رقیق شدن خون کمک میکنند.

کلسترول LDL ، کلسترول مضر برای بدن  و HDL ،  کلسترول مفید برای بدن  می باشد. اگر کلسترول مفید در بدن بالا باشد یعنی عامل بازدارنده سکته قلبی موجود است این کلسترول قادر است کلسترول های موجود در عروق را به کبد حمل کند تا کبد آنها را تجزیه نماید. ولی کلسترول مضر این توانایی را ندارد و در عروق رسوب می کند در سنین پیری مقدار کلسترول مضر شدیدا افزایش می یابد و عمدتا در بخش داخلی و میانی رگها رسوب می کند. و بسته به اینکه این رسوب در کدام یک از رگها ایجاد شود باعث سکته های قلبی، مغزی و آمبولی ریوی می شود. اولین و بهترین راه برای کاهش یا رفع این مشکل، اصلاح رژیم غذایی است.اگر از چربی خون بالا رنج می برید این گیاهان را بیشتر بخورید.

هنگامى که کلسترول خون بالا باشد، میزان زیادى از ماده چربى زرد رنگ غلیظ در گردش خون شما وجود دارد. اگر زیادى آن بر دیواره شریان‏ها رسوب کند مى‏تواند رگ‏هاى شما را مسدود کند و احتمالا به حمله‏ى قلبى، سکته و درد آنژینى (درد سینه) ختم شود.

چگونه چربی خون را کاهش دهیم؟

داشتن رژیم غذایی سالم یکی از راه های کاهش چربی خون است. بنابراین بايد به دقت غذاهاي روزانه خود را بررسي كنيد. اين كار را حتي زماني كه غذاهاي بيرون از منزل را مصرف مي كنيد، نيز انجام دهيد. انتخاب غذاهاي كم چربي به معني خوردن فقط نان و آب نيست. شما مي توانيد غذاهاي متنوع و لذت بخشي ميل كنيد.

تری گلیسیرید بالا(نوع دیگر چربی خون)معمولا نشانه ای ندارد. با این وجود، می تواند احتمال بیماریهای قلبی، فشار خون بالا، سکته و مشکلات مربوط به کلسترول خون را افزایش دهد.

از آنجا كه تري گليسيريدها اشكال مختلفي از چربي‌ها هستند شايد تصور كنيد بهترين راه براي كنترل آنها كاهش مصرف غذاهاي چرب است اما در واقعيت اينگونه نيست چون عامل اصلي افزايش تري گليسيريد‌هاي مضر در خون «قند» است. در حقيقت مهمترين خوردني‌هايي كه باعث افزايش تري گليسيريد مي‌شوند. بنابراین مصرف قند، شكر و محصولات شيرين را كاهش دهید. به جای قند و شكر از مقدار كمی خشكبار مثل كشمش و توت خشك و در طول روز استفاده كنید. مصرف انواع شیرینی‌‌ها، كیك، بیسكویت، كلوچه، آبنبات، شكلات، نوشابه، شربت و سایر فرآورده‌های حاوی شكر را تا حد امكان كاهش كنید.

كربوهيدراتهاي تصفيه شده هستند كه جزو غذاهاي شاخص گليسميك محسوب مي‌شوند. بر همين اساس توصيه مي‌شود؛

كربوهيدراتهاي حاوي گليسميك زياد را از رژيم غذايي خود حذف كرده و غذاهاي كم گليسميك را جايگزين آن كنيد.

به جاي چربي‌هاي مضر از چربي‌هاي مفيد مثل روغن ماهي و روغن زيتون استفاده كنيد.

دریافت چربی‌های اشباع، چربی‌های ترانس و كلسترول را كاهش دهید. به همين دليل متخصصان تغذيه توصيه مي‌كنند از انواع محصولات لبني كم چرب یا فاقد چربی مصرف كنيد. مصرف خامه، سرشیر، كره و روغن حیوانی را محدود كنید. از روغن نباتی جامد، مارگارین و محصولات غذایی حاوی این نوع چربی‌ها شامل بیسكویت، كیك، شیرینی، شكلات، پفك و چیپس کمتر استفاده کنید. همچنين بهتر است به جای گوشت قرمز از ماهی، سویا (دانه، پروتئین و پنیر سویا) و حبوبات استفاده كنيد. مصرف غذاهای چرب، سرخ كرده، غذاهای رستورانی و فست فودها را تا حد امكان كاهش دهيد. در برنامه غذایی روزانه از انواع مغزها و دانه‌ها به مقدار متعادل و به شكل بی‌نمك استفاده كنید و هر روز دو تا سه عدد مغز گردو بخوريد. که به کم کردن چربی خون کمک بسیاری می کند. مقدار انرژی دریافتی خود را كنترل كنید و مصرف فیبرهاي خوراكي را در برنامه غذايي خود افزایش دهید. انرژی دریافتی روزانه را به جهت پیشگیری یا درمان اضافه وزن و چاقی همواره در كنترل داشته باشيد.  از ميوه‌ها و سبزي‌ها و غذاهاي حاوي فيبر بالا بيشتر استفاده كنيد.

بيشتر از غذاهاي پروتئين سالم مصرف كنيد.

راههای کاهش چربی خون براي كاهش خطر بروز سكته هاي قلبي و مغزي

در حالي كه غلظت بالاي كلسترول در پيدايش حملات قلبي و سكته هاي مغزي نقش مهمي دارد، اين عامل فقط يكي از عوامل خطرزاي قلبي- عروقي است و عوامل خطرزاي ديگر عبارتند از:

  • سيگار نكشيد! سيگار يك عامل خطرزاي بسيار مهم براي بيماريهاي قلبي و سكته‏هاي مغزي است.
  • فشار خون را كنترل كنيد، فشار خون بالا اغلب با رژيم غذايي و دارو كنترل مي‏شود.

اگر بخواهیم 3 نوشیدنی را نام ببریم که هم فشارخون را پایین می‌آورند و هم کلسترول و تری‌گلیسرید را باید به آب گوجه‌فرنگی،‌ آب انار و آب‌غوره اشاره کنیم که بهترین گزینه‌ها هستند. این 3 نوشیدنی هم می‌توانند بین وعده‌های غذایی و هم همراه غذا مصرف شوند.

  • فقدان فعاليت هاي بدني: در زندگي روزانه، براي انجام ورزش هاي منظم برنامه ريزي كنيد. تحرک داشته باشید. داشتن فعالیت بدنی از مؤثرترین راههای کم کردن چربی خون است. حتی نیم ساعت فعالیت فیزیکی به مدت پنج روز در هفته (یا بیست دقیقه به مدت سه بار در هفته به صورت ورزش با شدت زیاد مانند دویدن) میتواند به کاهش کلسترول بد و افزایش اچ دی ال کمک کند. هر چه بیشتر ورزش کنید بهتر است .

فعال و پرتحرک بودن کمک میکند وزن سالم داشته باشید و احتمال تشکیل لخته در خونتان کاهش یابد. لازم نیست سی دقیقه پشت سر هم ورزش کنید. میتوانید ورزش را به سه ست ده دقیقه ای تقسیم کنید.حتي‌المقدور دو يا سه نوبت در هفته ساعاتی را به ورزش‌هاي هوازی مورد علاقه‌تان بپردازيد.

  • وزن طبيعي خود را حفظ كنيد! در صورت وجود اضافه وزن، طبق نظر پزشك براي كاستن از وزن خود كوشش نماييد. کم کردن وزن یکی از روشهای کاهش چربی خون محسوب می شود و در کنترل چربی خون تأثیر دارد.

افزایش تری گلیسیریدها می تواند به علت  چاقی، سبک زندگی بدون تحرک، دیابت کنترل نشده، کم کاری تیروئید، بیماریهای کلیوی، رژیم غذایی پرکالری، سیگار کشیدن، نوشیدن زیاد مشروبات الکلی و فاکتورهای ژنتیکی ایجاد شود. برخی داروهای خاص نظیر استروئیدها و قرص های جلوگیری از بارداری هم می توانند باعث افزایش تری گلیسیریدها شوند.

علایم و نشانه های چربی خون بالا چیست؟

57-obesity

چربی های اصلی موجود در پلاسما عبارت است از کلسترول و تری گلیسرید که به صورت متصل به پروتئین در پلاسما ( تحت عنوان لیپوپروتئین ها ) در گردش می باشند.کلسترول یک ماده چربی مانند و مومی است که در کبد و سایر سلول‌ها ساخته شده و در بعضی از انواع غذاهای خاص از جمله لبنیات، تخم مرغ و گوشت یافت می‌شود.

افزایش کلسترول خون می تواند بدلیل افزایش تولید و یا نقص در پاکسازی VLDL و یا افزایش تبدیل VLDL به LDL باشد. افزایش تولید VLDL توسط کبد میتواند ناشی چاقی ، علائم دیابت ، مصرف الکل ، سندروم نفروتیک و یا ناشی از عوامل ژنتیکی باشد . هر وضعیتی که سبب افزایش میزان LDL و کلسترول خون می شود اغلب سبب افزایش سطح تری گلیسرید خون هم می شود. نقص در برداشت LDL می تواند ژنتیکی باشد. گاهی مسائل تغذیه ای هم در این افزایش چربی نقش دارند. ضمن اینکه بیماری کبد چرب غیرالکلی نیز می‌تواند باعث ابتلای فرد به سیروز کبدی، سرطان کبد و نیز نارسایی کبد شود.

افزایش 25 تا 40 میلی گرم کلسترول از حد نرمال آن می تواند ریسک ابتلا به بیماریهای عروقی قلب را بالا ببرد.

بدن برای عملکرد عادی و مناسب به میزان مناسبی کلسترول نیاز دارد. دیواره ها و غشاء سلولی بدن برای تولید هورمون، ویتامین D و اسیدهای صفراوی که به هضم چربی کمک می‌کند نیاز دارد، البته این نیاز مقدار محدودی بوده و اگر خیلی بیشتر از میزان مورد نیازتان دریافت کنید، بدنتان در خطر انواع بیماری از جمله بیماری های قلبی قرار می‌گیرد.

عوامل موثر در افزایش چربی خون

  • وراثت: احتمال افزایش چربی خون بصورت ژنتیکی در بعضی از نژادها وخانواده ها بیشتر است.
  • عادات غذایی نادرست: عدم استفاده از گروههای مختلف غذایی به مقدار مناسب و متعادل.
  • عدم تحرک: کم تحرکی منجر به ذخیره انرژی در بدن بصورت چربی شده، در نهایت منجر به چاقی می شود.
  • افزایش مصرف چربی در رژیم غذایی: بخصوص در افرادپرخور و کم تحرک.
  • بیماریهای دیگر: مانند دیابت یا کم کاری تیروئید.

علایم چربی خون بالا چیست؟

به نظر می رسد که عمده علایم چربی خون ناشی از دو عامل است؛ یکی سنگین و غلیظ شدن خون که باعث کندی حرکت آن در عروق می شود ولذا باعث اختلال خونرسانی و کمبود نسبی اکسیژن در بافتها خواهد شد و دیگری، افزایش حرارت بدن در اثر افزایش صفرا. این علایم به طور خلاصه عبارتند از:

  • احساس سنگینی، خستگی یا کوفتگی در بد.
  • خواب آلودگی
  • سوزش و احساس افزایش حرارت نقاط مختلف بدن به خصوص کف پا که معمولاً در شب تشدید می شود و از علائم چربی خون است.
  • دردهای نسبتاً مقاوم به درمان در ناحیه ساق و کف پا(و گاهی هم در سایر نواحی بدن) از نشانه های چربی خون بالا بشمار می‌آید.
  • سردردهایی که معمولاً به صورت سنگینی سر خودنمایی می کند
  • خشکی و یا تلخی دهان
  • سرگیجه و گاهی وزوزگوش
  • سردرد، سرگیجه، سنگینی، خواب آلودگی، طپش قلب و علایمی از این دست، پس از مصرف غذاهای چرب؛ و این علایم با مصرف موادی مثل آبغوره، آبلیمو یا سرکه تسکین میابد.
  • افزایش تعریق بدن از دیگر علایم چربی خون بالا محسوب می شود.
  • ورم و پف کردن صورت

علائم ذکر شده در بالا ناشی از سنگین و غلیظ شدن خون در اثر افزایش چربی خون است که باعث کندی حرکت خون در عروق می‌شود و لذا باعث اختلال خون‌رسانی و کمبود نسبی اکسیژن در بافت‌ها خواهد شد و دیگری افزایش حرارت بدن در اثر افزایش صفرا است.

عوارض

افزایش چربی خون همراه با بیماری‌هایی مانند کم کاری تیروئید، بعضی از بیماری‌های کبدی و کلیوی، بیماری‌های قند (دیابت)، نارسایی مزمن کلیه، چاقی، بعضی از عفونت‌ها، اعتیاد به الکل، ایدز و… دیده می‌شود. افزایش چربی خون با تجمع در دیواره رگ‌ها، تنگی آن‌ها را به دنبال دارد و به همین دلیل باعث افزایش خطر ابتلا به سکته مغزی، درد قفسه سینه و گرفتگی عروق می‌شود.

در اشخاصی که غلظت تری گلیسیرید آنها بالاست و در عین حال ناهنجاریهای کلسترول هم دارند (پایین بودن بیش از حد کلسترول خوب ۲HDL-‌ و یا بالا بودن بیش از حد کلسترول بد LDLچنین اشخاصی با خطر سکته قلبی زودرس و تصلب شرائین زودرس رو به رو هستند.

تحقیقات جدید نشان داده‌اند که بالا بودن بیش از حد تری گلیسیرید بالا می‌تواند علامت خطری باشد مبنی بر اینکه فرد به زودی دچار تصلب شرائین و گرفتگی رگهایی که خون را به قلب می‌رسانند) خواهند شد.

به بیماری بالا‌ بودن بیش از حد تریگلیسیرید (Hypertriglyceridemia)‌ گفته می‌شود. بالا‌ بودن این چربی در خون مثل بالا‌ بودن کلسترول باعث تنگ شدن عروق خون می‌شود و باعث ناهنجاریهایی مثل سکته قلبی زودرس می‌شود.

راههای کنترل و کاهش چربی خون

اقدامات درمانی بسیاری جهت پیشگیری و درمان چربی خون بالا وجود دارد. یکی از موثرترین روش های درمانی چربی خون, داشتن سبک زندگی سالم است. بنابراین این بیماری به راحتی قابل درمان است و در صورتی که چربی خون کنترل شود, از بروز بسیاری از بیماری های دیگر جلوگیری می کند. اقدامات درمانی تجویز شده به منظور کاهش چربی خون, شامل اقدامات درمانی خانگی و اقدامات دارویی می باشد که در مورد هر یک از آن ها در ادامه توضیح می دهیم.

رعايت نکات زير به همه بيماران دچار افزايش چربي خون توصيه مي شود. بهتر است بدانيم افراد سالم نيز با رعايت اين نکات از احتمال هيپرليپيدمي تا حد زيادي مصون خواهند بود و همه افراد خانواده مي توانند از رژيم غذايي ضد افزايش چربي خون سود ببرند:

  • انجام ورزش به صورت منظم، حداقل هفته اي سه روز، در کنترل وزن و متعادل نگه داشتن چربي ها خون اثر واضحي دارد. بهترين ورزش پياده روي ، دوچرخه سواري و شنا است.
  • وزن ايده آل حفظ شود و در صورت وجود چاقي، کاهش وزن اکيدا توصيه مي شود.
  • از مصرف الکل و سيگار به شدي پرهيز شود.
  • توصيه مي شود از رژيم غذايي حاوي کم ترين ميزان چربي استفاده شود. به خصوص بايد از مواد غذايي حاوي کلسترول و چربي هاي اشباع شده پرهيز نمود. از شير و فرآورده هاي لبني کم چرب و يا بدون چرب استفاده شود . از مصرف کره و خامه خودداري شود. هر گونه چربي گوشت قرمز و همچنين پوست مرغ قبل از پخت جدا شده و دور ريخته شود. از تخم مرغ به صورت محدود استفاده شود. حتي الامکان از سرخ کردن مواد غذايي خودداري شده و مواد غذايي به صورت آب پز و کبابي ، تنوري ( فر) تهيه شود.

نسخه هائي جهت كاهش چربي خون

  • پياده روي تند و كوه پيمائي
  • عرق زيره – پودر زيره
  • آب غوره
  • شويد –  تخم شويد
  • سالاد غني شده با سركه سيب . كاهو . گوجه فرنگي . جوانه گندم . نخود فرنگي . خيار با پوست و زيره سياه
  • مصرف عرقيات گياهي شويد . كاسني . آويشن . مرزه . زيره . خارشتر
  • مصرف سماق با غذا
  • چاي سبز با دارچين يا زنجبيل
  • مصرف زرشگ . آب زرشگ – عناب