اندازه گیری و آزمایش کلسترول خون

blood-sample_480

افزایش چربی خون یکی از مشکلاتی است که پی آمد چاقی و سبک زندگی نامناسب ایجاد می شود. در این حالت چربی های ذخیره ای که تری گلیسیرید نام دارد، در بافت ها جمع می شود، از طرفی در خون هم مقدار کلسترول افزایش می یابد. چربی بالا بر روی کارکرد قلب و عروق اثر منفی دارد و خطر تشکیل پلاک ها را افزایش می دهد. در نتیجه عروق بسته می شود و خطر سکته ی قلبی و مغزی افزایش می یابد. به همین دلیل لزوم بررسی و پیگیری آزمایشگاهی چربی خون و توجه به علائم آن اهمیت ویژه ای دارد.

آزمایش کلسترول

شامل گروهی از آزمایشهای خونی است که به منظور اندازه گیری مقادیر کلسترول و تری گلیسیرید در خون شما انجام می شوند. آزمایشهای کلسترول برای کمک به ارزیابی احتمال بیماری شریانهای کرونری یا بیماریهای عروقی در سایر قسمتهای بدن شما صورت می گیرند. تنها راه تشخيص ميزان کلسترول و تري گليسيريد، اندازه گيري آنها از طريق آزمايش خون است . اندازه گيري کلسترول تام به تنهايي ممکن است گمراه کننده باشد . حتي اگر ميزان کلسترول کل مطلوب باشد ، ولي اگر ميزان چربي خوب خون شما کم باشد، ممکن است در خطر ابتلا به بيماري هاي قلبي قرار داشته باشيد.
کلسترول و تری گلیسیرید انواعی از چربیها به نام لیپیدها هستند که به طور طبیعی در خون شما گردش می یابند. اگر چه لیپیدها برای عملکرد طبیعی بدن شما ضروری است، مقادیر خیلی زیاد چربی در خون، خطر بیماریهای قلبی یا عروقی را افزایش می دهد.
اگر سطوح کلسترول شما غیر طبیعی است، احتمالاً شما هیچ علامت یا نشانه ای نداشته اید، بنابراین انجام آزمایش کلسترول یک روش مهم برای ارزیابی خطرات بیماری های ذکر شده است. مطالعات بسیاری نشان داده اند که بالا بودن سطوح کلسترول، خود یک ریسک فاکتور مشخص بیماری قلبی است که قاتل شمارۀ یک مردان و زنان است.
متوسط مصرف کلسترول روزانه خود را به کمتر از ۳۰۰ میلی گرم برسانید. اگر شما از بیماری های قلبی رنج می برید؛ این میزان مصرفی باید به کمتر از ۲۰۰ میلی گرم برسد. مردم به طور قابل توجهی می توانند مصرف کلسترول خود را پایین نگه دارند که از جمله آنها ایجاد رژیم غذایی با چربی های اشباع کم(توضیح: چربی های اشباع عمدتا چربی های حیوانی و روغن های جامد هستند که در دمای اتاق جامدند.) و اجتناب از غذاهای پر چرب با چربی های اشباع شده اند و مقادیر قابل توجهی کلسترول دارند؛ در رژیم غذایی بسیار پر اهمیت می باشد.

میزان مطلوب کلسترول بد خون

برای اغلب افراد LDL (کلسترول بد) زیر 100 مناسب است اما شاید لازم باشد کسانی که بیماری قلبی دارند سطح کلسترول شان از این هم پایین تر باشد.
میزان مطلوب کلسترول خوب خون
باید حد نرمال HDL(کلسترول خوب) بیشتر از 60 میلی گرم بر دسی لیتر باشد. اگر میزان HDL کلسترول 60 میلی گرم بر دسی لیتر ( 1.5 میلی مول بر لیتر ) یا بالا تر باشد ، شانس بیماری قلبی کاهش می یابد.
درخیلی از کشورها از جمله کشور ما ایران، واحد اندازه گیری کلسترول برحسب میلی گرم کلسترول در دسی لیتر خون محاسبه می شود . در کشورهای اروپایی سطوح کلسترول بر حسب میلی مول کلسترول در لیتر خون محاسبه می شود. هنگامی که نتیجه آزمایش کلسترول خود را دریافت می کنید واحد های ذکر شده را جهت ارزیابی در نظر بگیرید.

 

 

 

مطلوب

در معرض خطر

با شانس خطر قطعی

کلسترول تام

(کانادا و اکثر کشورهای اروپایی)

کمتر از 2/5 mmol/l

2/5 – 2/6 mmol/l

2/6 < mmol/l

کلسترول تام

(ایالات متحده و برخی کشورها)

کمتر از 200 mg/dl

239-200 mg/dl

240< mg/dl

 

 

مطلوب در افراد با ریسک بسیار بالای بیماری قلبی

مطلوب در افراد با ریسک بیماری فلبی

نزدیک به مطلوب

در مرز شروع خطر

میزان بالا

خیلی بالا

 

LDL

(کانادا و اکثر کشورهای اروپایی)

کمتر از 8/1 mmol/l

کمتر از 6/2 mmol/l

3/3-6/2 mmol/l

1/4 – 4/3 mmol/l

9/4 -1/4 mmol/l

بالاتر از 9/4 mmol/l

LDL

( ایالات متحده و برخی کشورها )

کمتر از 70 mg/dl

کمتر از 100 mg/dl

129-100 mg/dl

159-130 mg/dl

189-160 mg/dl

190 mg/dl و بالاتر

 

 

میزان کمتر از مطلوب

 

خوب

بهترین حالت

HDL

(کانادا و اکثر کشورهای اروپایی)

کمتر ازl / mmol1.1 (آقایان)

کمتر ازmmol/l 1.3(بانوان)

5/1- 3/1 mmol/l

بالاتر از 5/1 mmol/l

HDL

( ایالات متحده و برخی کشورها )

کمتر از 40 mg/dl(آقایان)

کمتر از 50 mg/dl(خانم ها)

59-50 mg/dl

60 mg/dlو بالاتر

 

 

مطلوب

در مرز خطر

بالا

بسیار بالا

تری گلیسرید

(کانادا و اکثر کشورهای اروپایی)

کمتر از 7/1 mmol/l

2/2-7/1 mmol/l

6/5-3/2 mmol/l

بالاتر از 6/5 mmol/l

تری گلیسرید

( ایالات متحده و برخی کشورها )

کمتر از 150 mg/dl

199-150 mg/dl

499-200 mg/dl

500 mg/dlو بالاتر

لازم به ذکر است که تا حد کمی راهنمای ارزیابی کانادا و اروپا با راهنمای ایالات متحده متفاوت است .
افراد بالای بیست سال باید حداقل هر 5 سال یک بار سطح کلسترول خونشان را اندازه گیری کنند. این کار نیازمند آزمایش ساده ای است که آزمایش لیپوپروتئین ناشتا نامیده می شود. در این آزمایش شکل های مختلف کلسترول که در خون جریان دارند، اندازه گیری می شوند این آزمایش در حالی انجام می شود که فرد بین 9-12 ساعت چیزی نخورده باشد. نتایج این آزمایش سطح کلسترول خوب، کلسترول بد و تریگلیسیرید را مشخص می کند.

زمان مناسب انجام آزمایش

پاسخ به این سوال بستگی به نوع آزمایش درخواستی دارد، برای مثال قند خون ناشتا باید صبح و به صورت ناشتا انجام شود. بعضی از تست‌‌ها مانند کورتیزول نیز بسته به درخواست پزشک ممکن است 8 صبح یا 4 بعدازظهر انجام شود.

عوامل مؤثر بر نتیجه آزمایش

بسیاری شرایط می تواند میزان تری گلیسیرید و کلسترول را تحت تاثیر قرار دهد. پزشک با شما در مورد هرگونه نتیجه غیر طبیعی که ممکن است با مشکلات شما مرتبط باشد، صحبت می کند.
عللی که شما ممکن است نتوانید این آزمایش را انجام دهید و اینکه نتایج آزمایش ممکن است مفید نباشد، عبارتند از:
مصرف داروهایی مثل : دیورتیک ها ، کورتیکو استروئید ها ، هورمون های جنسی مردانه ( آندروژن ها ) ، استروژن ، داروی ضد بارداری ، آنتی بیوتیک ها و نیاسین ( ویتامین B3 ).
استرس جسمی مثل عفونت ، حمله قلبی ، جراحی.
ناشتا نبودن به مدت 9 تا 12 ساعت.
سایر بیماری ها مثل : کم کاری تیروئید ، دیابت و یا بیماری کلیوی و کبدی.
مصرف بیش از حد الکل و یا مواد مخدر.
بیماری کبدی ( مثل سیروز و هپاتیت ) ، سوءتغذیه و یا پر کاری تیروئید.
بارداری. بیشترین میزان تاثیر، در سه ماهه سوم بارداری است. و معمولا مقدار آن بعد از زایمان کاهش می یابد.