کنترل، جلوگیری و پیشگیری از چربی خون

اكثر بيماری های قلبي عروقي به دليل رسوب كلسترول ، رسوبات چربي و ايجاد پالک در ديواره سرخرگها ، ايجاد مي شوند .

ممكن است سرخرگهای تغذيه كننده قلب آن قدر دچار گرفتگي شده و تنگ شوند كه ميزان جريان خون كاهش يابد و سبب بروز درد در قفسه سينه گردد . اگر لخته خون تشكيل گردد و سرخرگ را دچار انسداد) گرفتگي ( سازد، ممكن است حمله قلبي رخ دهد . به طور مشابه اگر يک لخته خون يک سرخرگ خونرساني كننده مغز را دچار انسداد (گرفتگي) سازد، سكته مغزی رخ مي دهد. به همین دلیل پیشگیری و کنترل چربی خون یک عمل ضروری و لازم است.

اقدامات پیشگیرانه

اقدامات پیشگیرانه عبارتند از:
استفاده از یک رژیم غذایی سالم شامل:
محدود کردن غذاهای حاوی چربي اشباع و كلسترول. اين غذاها شامل گوشت های چرب ، كره ، پنير چرب، محصوالت لبني با چربي طبيعي، زرده تخم مرغ، صدف، گوشت احشاو امعای حيوانات(دل، قلوه، جگر و كله و پاچه)، مرغ با پوست و چربيهای جامد (روغن های نباتي و حيواني جامد) هستند.
روغن جامد را برای همیشه از آشپزخانه خود بیرون کنید و به جای سرخ کردن غذاها، از روش‌هایی مثل آب‌پز ، کباب­پزی، بخارپز و… بهره ببرید.
سعی کنید غذاها را بصورت آب پز یا کباب شده مصرف کنید. حتی الامکان از مصرف غذاهای سرخ کردنی خودداری کنید.
مواد مغذی متعددی که در غلات کامل وجود دارند به سلامت قلب کمک می کنند. از نان های سبوس دار، پاستای سبوس دار، آردهای سبوس دار، و برنج قهوه ای استفاده کنید . جودوسر و سبوس جو از دیگر انتخاب های خوب و مناسب هستند.
میوه ها و سبزیجات حاوی فیبر هستند که کمک به کاهش کلسترول می کنند. از میوه های فصل به عنوان میان وعده استفاده کنید. علاوه بر این بیشتر از غذاهای حاوی سبزیجات استفاده کنید.
مصرف بیشتر ماهی و افزایش اسیدهای چرب امگا 3 می‌تواند اثرات مفید خود را در کاهش چربی‌های خون اعمال کند.
ویتامین‌ها و مواد مغذی خاصی می‌توانند به کاهش تری‌گلیسرید کمک کنند. ویتامین C و اسیدهای چرب امگا-3 از این دسته هستند. برای تأمین ویتامین C از سبزیجات و میوه‌ها بیشتر استفاده کنید. نیاسین نیز می‌تواند سنتز کبدی تری‌گلیسرید را کاهش دهد. سعی کنید غذاهای حاوی امگا-3 مانند سالمون، سویا و گردو را در رژیم غذایی خود قرار دهید. روغن ماهی می‌تواند به کاهش فشارخون و کاهش تشکیل لخته‌های خونی در عروق نیز کمک کند. البته توجه به این نکته نیز لازم است که روغن ماهی ممکن است با داروهای دیگری که شما استفاده می‌کنید تداخل داشته باشد و حتماً باید با پزشک یا مشاور تغذیه مشورت کنید.
زیتون و محصولات آن (دانه سبز یا سیاه،کره یا روغن)، روغن کانولا، آواکادو، بادام، فندق، گردو، کنجد، روغن ذرت، روغن سویا، تخمه کدو و آفتابگردان و بذرکتان، جزو روغن­های خوب طبقه‌بندی می‌شوند که باید در برنامه غذایی روزانه شما گنجانده شوند.
داشتن فعالیت بدنی و انجام ورزش بطور مرتب :
مطالعات نشان داده که اگر ورزش و فعالیت بدنی انتخابی برای بیمار جذاب و تحریک کننده باشد فرد آن را بصورت منظم تری انجام می دهد. تنها محدودیت ما این است که در صورت امکان باید فعالیت ورزشی یکی از انواع هوازی مانند دویدن نرم ، دوچرخه سواری ، شنا و … باشد.باید به این نکته توجه داشت که آن دسته از فعالیت های ورزشی که از نیازی متابولیکی پایین برخوردار هستند مانند گلف نمی توانند در تصحیح چربی خون موثر باشند. حرکت باعث تقویت حرارت غریزی شده و قوّه هاضمه را بهبود می بخشد. درنتیجه غذاهای مصرفی به خوبی هضم شده و نیز اندام ها به خوبی موارد مورد نیاز خود را دریافت می کنند. همچنین گرمای تولیدی توسّط حرکت باعث سیّال شدن مواد زائد انباشته شده در بدن و دفع آن ها از طریق ادرار، تعریق و سایر مبادی دفعی می شود. بنابراین داشتن فعّالیت نرمشی یا ورزشی مناسب روزانه می تواند باعث جلوگیری از افزایش چربی های خون و درصورت وجود، باعث کاهش آنها می شود.
ورزش منظم کمک به بهبود سطوح کلسترول خون می کند . با صلاحدید پزشک خود روزانه ۳۰ تا ۶۰ دقیقه فعالیت بدنی در روز داشته باشید . روزانه پیاده روی تند داشته باشید . جالب است بدانید که لازم نیست حتماً ۳۰ تا ۶۰ دقیقه ورزش را در یک قسمت انجام دهید . چنانچه بتوانید در ۳تا ۶ قسمت ۱۰ دقیقه ای ورزش کنید همچنان سطوح کلسترول خود را بهبود خواهید داد .
کاهش میزان استرس: کار کردن در محیط‌های سالم و دور از استرس و آلودگی‌های شهری از عوامل پیشگیری از بیماری‌های قلبی و چربی خون است.
پرهیز از مصرف الکل و سیگار: اگر سیگار می کشید و کلسترول خونتان بالاست، احتمال ابتلا به بیماری های قلبی - عروقی در شما زیاد است.
عضی از مطالعات در کشورهای غربی مصرف متعادل الکل را با سطوح افزایش یافته HDL مرتبط دانسته اند، ولی از آنجا که این مطالعات در افرادی که سابقه طولانی مصرف الکل را داشته و نتیجه مفید حاصله بدلیل محدود نمودن آن میزان بالای مصرف بوده به جوامعی مانند کشورما که الحمدلله مصرف الکل بسیار محدود می باشد قابل تعمیم نمی باشد. حتی در آن جوامع نیز مزایای استفاده از آن در حدی نیست که بتوان استفاده از آن را به کسانی که قبلاً مصرفی نداشته اند توصیه کرد. بر همین اساس در افراد الکلی نیز ترک نمودن مصرف الکل مورد توصیه جدی می باشد.
کاهش وزن اضافی بدن: وزن تان را در محدوده مطلوب و ایده آل نگه دارید. کاهش 2/5 تا 5 کیلوگرم اضافه وزن می تواند کمک به کاهش سطح کلسترول خون کند. عادات غلط غذایی را از برنامه روزانه حذف باید کرد که باید انگیزه قوی و حس مبارزه طلبی جهت غلبه بر عادات غلط غذایی تقویت شود . در صورت وجود اضافه وزن، طبق نظر پزشک برای کاستن از وزن خود کوشش کنید.
به طور کلی می توان گفت که تغییر سبک زندگی در پیشگیری، بهبود و درمان چربی خون بسیار موثر است و در واقع انتخاب سبک صحیح زندگی که شامل ورزش کردن بصورت منظم ، تغذیه سالم و سرشار از سبزیجات و میوه ها، مصرف گوشت های سفید و ترک سیگار در صورتی که مصرف می کنید، در درمان این بیماری بسیار موثر است .
اما فعالیت بدنی و نظم در درمان افزایش چربی خون تاثیر چشمگیری دارد. در بسیاری از موارد شاهد بودیم که اکثر افراد بعد از این که شغل همراه تحرّک خود را کنار گذاشته اند، دچار افزایش چربی های خون شده اند؛ چون همان غذای قبلی را دریافت می کنند ولی به اندازه قبل انرژی مصرف نمی کنند.
در صورتی که تغییر سبک زندگی، ورزش و رژیم غذایی سالم بر کنترل و کاهش میزان چربی خون مؤثر واقع نشد می‌توان طبق توصیه پزشک معالج از داروهای کاهنده چربی خون استفاده کرد.
این داروها عبارتند از:
استاتین ها، رزین های باند شونده به اسیدهای صفراوی، مهارکننده های جذب کلسترول، ترکیب استاتین و مهارکننده جذب کلسترول، نیاسین، ترکیب نیاسین و استاتین
کودکان و درمان کلسترول بالا
رژیم غذایی و ورزش بهترین درمان های اولیه در کودکان بالاتر از 2 سال مبتلا به کلسترول بالا و یا چاقی هستند. همچنین آکادمی متخصصین اطفال آمریکا توصیه به درمان دارویی با داروهایی مانند استاتین ها در کودکان 8 سال به بالا که مبتلا به سطوح بسیار بالای LDL هستند، می کند. ولیکن این توصیه جای بحث دارد؛ چراکه اثرات طولانی مدت داروهای کاهنده کلسترول در کودکان به طور گسترده مطالعه نشده است. به علاوه داروهایی مانند نیاسین برای کودکان تجویز نمی شود. به دلیل اختلاف های جامعه پزشکی بر سر این موضوع، با پزشک متخصص کودکان خود در رابطه با بهترین راه کاهش کلسترول خون کودک مشورت کنید و از به کارگیری درمان های بزگسالان به صورت خودسرانه پرهیز نمایید.